نجات بازار آهن‌فروشان همدان با اتصال به محور گردشگری

امیر شاکری در گفتگو با خبرنگار ما با بیان اینکه معضل اصلی همدان در محدوده‌ای در مرکز شهر و در جوار محوطه تاریخی و ثبت جهانی «هگمتانه» رخ داده است، اظهار کرد: بازار آهن‌فروشان، آهنگران و راسته جلدی‌ها که در مجاورت این اثر جهانی قرار دارند، به طور کامل از رونق افتاده‌اند.

وی عدم دسترسی مناسب برای گردشگران و بازدیدکنندگان به این بازارها» و «نوع مشاغلی که در حال حاضر در این محدوده فعال هستند را دو عامل اصلی این رکود دانست.

کارشناس حوزه برنامه‌ریزی و مدیریت شهری، در توضیح راهکار پیشنهادی خود با بیان اینکه راهکاری که ما برای این موضوع ارائه دادیم، ایجاد یک مسیر اتصال معبر پیاده‌ای به محور تاریخی و گردشگری «اکباتان» است، تصریح کرد: این مسیر اتصال با ایجاد گشادگی و فضای مناسب، حس تعلق به مکان و حس امنیت اجتماعی را در این بازار بالا خواهد برد و متعاقباً مسیر مناسبی برای ورود گردشگران به سمت تپه هگمتانه فراهم خواهد کرد.

وی خطاب به مسئولان گفت: از مسئولین تقاضا دارم این قطعه از محوطه که بسیار مهم و برای ارزیابان یونسکو بسیار حائز اهمیت است، را در دستور کار قرار دهند، طرحی بر روی آن گذاشته و آن را متصل کنند. این فضا در حال حاضر بلااستفاده، مسدود و در حالت رکود و بی‌رونقی به سر می‌برد و باید از این حالت خارج شود.

شاکری در ادامه به ضرورت «تغییر شغل» مشاغل مزاحم فعلی پرداخت و توضیح داد: تغییر شغل این مشاغل مستلزم آن است که برای مشاغل جدیدی که قرار است به وجود آیند، یک مسیر دسترسی مناسب ایجاد شود. 

وی با تاکید بر اینکه مسیر دسترسی که ما قصد ایجاد آن را داریم، برای ورود عابران پیاده‌ای است که با هدف گردشگری و بازدید از سایت هگمتانه قصد ورود دارند، ادامه داد: با این کار هم معضل این محدوده حل می‌شود و هم تغییر شغلی در جهت منافع و اهداف میراث فرهنگی ایجاد خواهد شد.

کارشناس حوزه برنامه‌ریزی و مدیریت شهری با اشاره به سابقه این بازار افزود: این نمونه مشاغلی بوده که قبلاً در اینجا فعال بوده و اکنون تعطیل شده‌اند. اما آیا اینجا باید رها شود؟ آیا کسی نباید به فکر اینجا باشد و مسئولین اصلاً نباید اطلاعی از وجود این محدوده داشته باشند؟

شاکری با تأکید بر لزوم همکاری نهادهای مختلف گفت: اگر ما بخواهیم که محوطه تاریخی هگمتانه که ثبت جهانی شده، برای گردشگران قابل بازدید و جذاب باشد، حتماً باید برای این بازار فکری کرد. مدیران میراث فرهنگی، شهرداری و تمام عوامل باید دست به دست هم دهند تا معضل این بازار حل شود.

وی در پایان نقش بخش خصوصی را کلیدی خواند و خاطرنشان کرد: بهترین راهکار برای این موضوع این است که حتماً از مشارکت بخش خصوصی در این طرح بهره ببریم تا این اتصال برقرار شود. انشالله اگر با هم عزمی جذب کنند و به صورت اختصاصی برای این محدوده چاره‌اندیشی شود، ما شاهد رونق، احیا و بازآفرینی این بازار خواهیم بود و می‌توانیم مسیر بسیار مناسبی برای هدایت گردشگران به سمت هگمتانه باز کنیم.

ضرورت ساماندهی مجموعه آهن‌فروشان همدان 

حسن سجادزاده در گفتگو با خبرنگار ما با هشدار درباره تداوم حیات مجموعه آهن‌فروشان همدان به عنوان یک «معضل و تهدید» در بافت تاریخی این شهر، بر لزوم اجرای پروژه‌های محرک توسعه با محوریت مشارکت اهالی تاکید کرد.

وی با اشاره به افول کیفیت و رونق این مجموعه تاریخی نسبت به گذشته اظهار کرد: ما می‌بینیم که با تغییر شغل‌ها و تغییر عملکردها، فضای مجموعه آهن‌فروشان خودش در واقع دارد به عنوان یک معضل و یک تهدید در بافت همدان به حیات خودش ادامه می‌دهد.

این متخصص شهری، وضعیت کنونی این بافت را اینگونه تشریح کرد: همانطور که ملاحظه می‌فرمایید این بافت، هم دارای اغتشاشات بسیار بصری، کالبدی و عملکردی شده و هم دارد کم‌کم به یک فضای متروک تبدیل می‌شود.

وی با تاکید بر موقعیت استثنایی و فرصت‌های مغفول‌مانده این محدوده توضیح داد: این مجموعه در یک موقعیت بسیار خاص قرار دارد؛ از یک طرف در کنار سایت جهانی هگمتانه هست و از طرف دیگر در کنار مجموعه سرگذر و همچنین راسته دباغخانه کوچک است و به نوعی ارتباط و اتصال با خیابان شهدا را در این مجموعه می‌بینیم. این فرصت را ما نباید به این شکل رها کنیم که متاسفانه رها شده و برنامه خاصی برایش فعلاً دیده نشده است.

راه حل؛پروژه‌های محرک توسعه با محوریت مشارکت

سجادزاده با تاکید بر اینکه راه برون‌رفت از این وضعیت، تعریف پروژه‌های محرک توسعه است، مطرح کرد: به نظر می‌رسد با توجه به درخواست خود ساکنان و کارگاه‌هایی که اینجا وجود دارد، می‌شود از این پتانسیل استفاده کرد و ما با یک تعریف پروژه‌های خاص که تحت عنوان پروژه‌های محرک توسعه می‌شناسیم، این مجموعه را از این وضعیت فعلی خارج کنیم.

وی علت اصلی انزوای فعلی این مجموعه را «اتصالات و دسترسی‌های نامناسب با بافت پیرامون» و همچنین «عدم مدیریت خاص» در این مجموعه عنوان کرد و گفت: «من فکر می‌کنم اینجا یک کار مشارکتی نیاز است که بتوانیم با مشارکت اهالی و کسانی که اینجا اقتصادشان می‌چرخد، چندین پروژه یا چندین برنامه محرک توسعه اینجا تعریف کنیم.

تضمین منافع کسبه و پرهیز از جابه‌جایی اجباری

این متخصص برنامه‌ریزی شهری با اشاره به برنامه‌های پیشنهادی از جمله تبدیل این مجموعه به یک قطب صنایع دستی، بر رعایت چند اصل کلیدی تاکید کرد: یک نکته بسیار مهم که در این زمینه خیلی باید به آن توجه داشته باشیم این است که هر برنامه و طرحی که در اینجا پیاده می‌شود، اولاً باید با مشارکت ساکنان و کاربران اینجا باشد، ثانیاً در راستای ارتقای شغلی و اقتصادی آنان باشد و به نحوی با سابقه و سبقه فضای اینجا هم هماهنگ باشد.

وی هشدار داد: ما باید کاری نکنیم که کسانی که اینجا الان کسبه هستند و سالیان سال پدرانشان و خودشان در اینجا امرار معاش کرده‌اند و نوعی دلبستگی و وابستگی به این محیط دارند، مجبور به ترک شوند. 

سجادزاده افزود: برای بسیاری از این مغازه‌داران این نگرانی وجود دارد که نکنه در یک موقعیتی ما را مجبور کنند از اینجا کوچ کنیم و آن فضایی که نسبت به آن عرق و دلبستگی دارند را به یکباره از دست بدهند.

راهکار عملیاتی؛ دفتر تسهیل‌گری و اتصال محوری

وی راهکار عملیاتی خود را اینگونه تشریح کرد: ما باید با رویکرد مشارکتی، با دادن تسهیلات ویژه، با تشویق و با ایجاد دفتر تسهیل‌گری در این منطقه که می‌تواند با مشارکت شهرداری و میراث اتفاق بیفتد، شاهد این باشیم که واقعاً این انزوا و متروکه بودن این سایت ساماندهی شود.

متخصص در حوزه برنامه‌ریزی و مدیریت شهری، در پایان با اشاره به دیگر پتانسیل‌های کلیدی این محدوده عنوان کرد: اتصالی که بین خیابان اکباتان به عنوان یک مجموعه فاخر و پیاده‌رو، مجموعه سرگذر و در انتها خیابان شهدا وجود دارد، می‌تواند خودش مجموعاً یک برنامه و یک طرح مدونی را ایجاد کند که ما بتوانیم در چند سال آینده شاهد خروج این فضا از حالت فعلی باشیم.

قول‌های طلایی مسئولان را با رکود کامل پس دادیم

یکی دیگر از کسبه‌های پیشکسوت بازار آهن‌فروشان همدان با بیان خاطراتی از وعده‌های مسئولان برای رونق‌بخشی به این محدوده، از وضعیت کنونی که به تعبیر وی به صفر رسیده، ابراز گلایه کرد.

این کسبه با یادآوری قول‌های داده شده در زمان پیاده‌رو سازی خیابان اکباتان گفت: مسئولان به ما قول دادند که با اجرای این طرح، رونق کسب و کارمان ده‌ها برابر خواهد شد، اما امروز شاهدیم که کاسبی صدها خانواده در این بازار به صفر رسیده است.

وی با تأکید بر موقعیت استثنایی جغرافیایی این بازار تاریخی افزود: در مرکزترین نقطه شهر واقع شده‌ایم و تنها چندصد متر با میدان اصلی فاصله داریم، اما این روزها حتی کسی حاضر نیست مغازه‌ای در پایین‌ترین نقطه شهر به ما بدهد، چه برسد به اینجا.

این کسبه که خود را ساکنی ۴۰ساله در این بازار معرفی کرد، با اشاره به وعده‌های عملی‌نشده تغییر کاربری اظهار کرد: اگر واقعاً قصد تغییر کاربری دارید، چرا کارشناسان برای بررسی وضعیت نمی‌آیند؟ چرا هیچ برنامه مشخصی برای نجات این بازار تاریخی اجرا نمی‌شود؟

وی با هشدار درباره پیامدهای گسترده این رکود تصریح کرد: این مشکل فقط مربوط به من و چند کسبه دیگر نیست. این یک شهر باستانی است و رونق آن به حیات چنین بازارهای تاریخی وابسته است.

این فعال اقتصادی پیشکسوت در پایان با بیان اینکه بازاریان با جان و دل خواهان رونق کسب و کارشان هستند، از مسئولان خواست تا با همتی جدی برای احیای این سرمایه تاریخی شهر همدان اقدام کنند.

درخواست فوری کسبه برای تغییر کاربری و نجات بازار تاریخی آهن‌فروشان همدان

زارعی یکی از کسبه پیشکسوت بازار آهن‌فروشان در گفتگو با خبرنگار ما با تأکید بر لزوم تحول در وضعیت کنونی اظهار کرد: همه کسبه این بازار بر سر ضرورت تغییر کاربری توافق دارند. باید شغل قدیمی موجود را به فعالیت‌های روزآمد مانند میوه‌فروشی در سرگذر یا سایر مشاغل نوین تبدیل کنیم.

وی با اشاره به چالش‌های پیش‌رو افزود: ادامه فعالیت با شغل کنونی برای بسیاری از ما دشوار شده است. دسترسی وسایل نقلیه و مشتریان با مشکل مواجه شده و امنیت سابق و موقعیت ممتاز گذشته را از دست داده‌ایم.

زارعی با اشاره به نمونه‌ای عینی از بی‌توجهی‌ها گفت: حتی برای نصب دستگاه کارت‌خوانخودپرداز نیز با مشکل مواجه شدیم. نیروی انتظامی با ادعای ناامن بودن منطقه، از نصب این دستگاه ساده جلوگیری کرد.

این فعال اقتصادی در پایان با ابراز ناامیدی از وعده‌های عملی‌نشده مسئولان، خواستار عزم جدی برای ساماندهی وضعیت بازار شد.

به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «عصر همدان»، احیای بازارهای تاریخی همدان می‌تواند به عنوان الگویی برای دیگر شهرهای تاریخی ایران مطرح شود.

این فرآیند نه تنها باعث حفظ میراث فرهنگی می‌شود، بلکه می‌تواند به ایجاد اشتغال و رونق اقتصادی منجر گردد. توجه به این فضاها به عنوان سرمایه‌های فرهنگی و اقتصادی، نیازمند تغییر نگرش در مدیریت شهری است.

توسعه پایدار شهری در گرو تعادل بین حفاظت و نوآوری است. بازارهای تاریخی می‌توانند با حفظ هویت خود، کارکردهای جدیدی بیابند که پاسخگوی نیازهای جامعه معاصر باشد. این تحول تدریجی می‌تواند زمینه ساز تداوم حیات این فضاهای ارزشمند برای نسل‌های آینده شود.

مشارکت فعال کسبه و ساکنان محلی، کلید طلایی موفقیت در پروژه‌های احیای شهری است. زمانی که ذی‌نفعان اصلی خود را در فرآیند تصمیم‌گیری سهیم بدانند، تعهد بیشتری برای همکاری نشان خواهند داد. این حس تعلق و مسئولیت‌پذیری جمعی، ضامن پایداری و تداوم موفقیت پروژه‌های نوسازی شهری خواهد بود.

در پایان باید تأکید کرد که آینده شهری همدان در گرو حفظ و احیای میراث فرهنگی و تاریخی آن است. بازارهای سنتی این شهر می‌توانند به کانون‌های پویای زندگی شهری تبدیل شوند که هم گذشته پرافتخار شهر را روایت می‌کنند و هم زمینه ساز توسعه آینده آن خواهند بود. این دگرگونی هوشمندانه می‌تواند کیفیت زندگی شهری را برای همه شهروندان ارتقا دهد.

انتهای خبر/