پرورش ماهی یکی از کم‌مصرف‌ترین فعالیت‌های کشاورزی در حوزه آب است

حسن پورعباسی، معاون شیلات و امور آبزیان سازمان جهاد کشاورزی استان همدان، گفت: یکی از مهم‌ترین مزیت‌های پرورش ماهی نسبت به سایر فعالیت‌های کشاورزی، نحوه استفاده از منابع آبی در این بخش است. برخلاف بسیاری از فعالیت‌های کشاورزی و دامداری، در پرورش ماهی عملاً مصرف آب به معنای متداول آن وجود ندارد و آب تنها به عنوان محیط زیست و رشد ماهی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

وی افزود: در فعالیت‌هایی مانند زراعت، کشت گندم و جو و همچنین دامداری، آب مصرف می‌شود، اما در پرورش ماهی شرایط متفاوت است. یکی از مزیت‌های مهم این فعالیت آن است که بدون نیاز به عملیات خاص یا استفاده از تجهیزات اضافی، بهره‌وری آب به صورت کامل محقق می‌شود و میزان مصرف واقعی آب در این بخش نزدیک به صفر است.

معاون شیلات و امور آبزیان سازمان جهاد کشاورزی استان همدان ادامه داد: به همین دلیل پرورش ماهی می‌تواند نقش بسیار مؤثری در ایجاد اشتغال، افزایش ارزش افزوده و توسعه اقتصادی مناطق روستایی داشته باشد.

پورعباسی با اشاره به روش‌های مختلف پرورش آبزیان در استان اظهار کرد: انواع پرورش ماهی در استان همدان قابل اجراست. پرورش ماهی در استخرهای دومنظوره کشاورزی، استخرهای ذخیره آب و همچنین مزارع منفرد از جمله روش‌های موجود در این حوزه است.

وی تصریح کرد: با توجه به شرایط آب‌وهوایی و منابع آبی استان، در حال حاضر عمده فعالیت‌های شیلاتی در قالب پرورش ماهی در استخرهای دومنظوره کشاورزی انجام می‌شود. در این روش، آب کشاورزی پیش از ورود به اراضی زراعی یا سایر بخش‌های بهره‌برداری، وارد استخرهای پرورش ماهی شده و از این ظرفیت برای تولید آبزیان استفاده می‌شود.

معاون شیلات و امور آبزیان سازمان جهاد کشاورزی استان همدان خاطرنشان کرد: ایجاد استخر در کنار چاه‌های آب کشاورزی مزیت‌های فراوانی برای کشاورزان دارد. این اقدام علاوه بر استفاده بهینه از استخرها، موجب بهره‌برداری بهتر از منابع آب شده و امکان استفاده دومنظوره از آب کشاورزی را فراهم می‌کند.

وی افزود: گسترش پرورش ماهی در روستاها می‌تواند آثار مثبت متعددی به همراه داشته باشد. این فعالیت علاوه بر کمک به سلامت و امنیت غذایی جامعه روستایی، موجب افزایش بهره‌وری آب، ایجاد ارزش افزوده و درآمدزایی برای روستاییان خواهد شد.

پورعباسی با اشاره به انواع تولیدات آبزی‌پروری در استان گفت: پرورش ماهیان گرمابی و سردابی در استان انجام می‌شود، اما عمده تولیدات استان مربوط به ماهیان سردابی است.

وی یکی دیگر از مزیت‌های مهم صنعت آبزی‌پروری را قابلیت صادراتی آن دانست و اظهار کرد: در حال حاضر نزدیک به یک‌هزار تن ماهی تولیدی استان قابلیت صادرات دارد و صادر می‌شود. این ظرفیت می‌تواند با توسعه فعالیت‌های شیلاتی افزایش یابد.

معاون شیلات و امور آبزیان سازمان جهاد کشاورزی استان همدان ادامه داد: شرکت‌هایی در این حوزه فعالیت می‌کنند که با تولیدکنندگان قرارداد منعقد کرده، تأمین مالی و اعتباری انجام می‌دهند و محصولات تولیدی را به صورت تضمینی خریداری و برای صادرات آماده می‌کنند.

وی درباره وضعیت زنجیره تولید در استان گفت: در حال حاضر زنجیره تولید و تأمین در بخش شیلات استان تقریباً کامل است و به جز تولید تخم چشم‌زده، سایر حلقه‌های زنجیره از تولید، پرورش، فرآوری، فروش، صادرات و تأمین نهاده‌های مورد نیاز در داخل استان انجام می‌شود.

پورعباسی تأکید کرد: تأمین بچه‌ماهی و سایر نهاده‌های شیلاتی مورد نیاز تولیدکنندگان در استان به طور کامل انجام می‌شود و از این نظر هیچ‌گونه نگرانی وجود ندارد. افرادی که قصد ورود به این حوزه را دارند، می‌توانند تمامی نیازهای اولیه و نهاده‌های مورد نیاز خود را از داخل استان تأمین کنند.

ظرفیت تولید ۲۰۰ میلیون تخم چشم‌زده در همدان قابل احیاست

محمدکرم مرادی، مدیر شیلات و امور آبزیان سازمان جهاد کشاورزی استان همدان، گفت: استان همدان در حوزه پرورش ماهی از ظرفیت‌های قابل توجهی برخوردار است و در حال حاضر حدود ۵۰۰ واحد فعال پرورش ماهی در سطح استان فعالیت دارند، سال گذشته نیز بیش از ۶ هزار و ۵۰۰ تن ماهی در استان تولید شد.

وی افزود: شهرستان نهاوند به دلیل برخورداری از روان‌آب‌ها و شرایط مناسب طبیعی، یکی از قطب‌های مهم تولید آبزیان در استان محسوب می‌شود و از ۸۵ واحد فعال پرورش ماهی این شهرستان، سالانه حدود ۳ هزار و ۵۰۰ تن ماهی تولید می‌شود.

مدیر شیلات و امور آبزیان سازمان جهاد کشاورزی استان همدان با اشاره به ظرفیت‌های مجتمع قزل دانش نهاوند اظهار کرد: این مجتمع دارای ظرفیت اسمی تولید یک‌هزار تن ماهی در سال، ۲۰۰ میلیون قطعه تخم چشم‌زده و ۱۸۰ میلیون قطعه بچه‌ماهی است.

مرادی تصریح کرد: متأسفانه این مجتمع در سال ۱۳۹۲ به دلیل بروز یک بیماری از چرخه تولید خارج شد و چند سالی فعالیت آن متوقف بود، اما خوشبختانه با تلاش و همت مالک مجموعه، حدود دو سال است که فعالیت آن از سر گرفته شده و اکنون به حدود ۵۰ درصد ظرفیت تولید خود رسیده است.

وی ادامه داد: تلاش می‌کنیم با همکاری و پیگیری‌های لازم و همچنین همت مالک مجموعه، ظرفیت تولید این مجتمع به ۱۰۰ درصد برسد. خوشبختانه زنجیره تولید در حوزه پرورش ماهی در شهرستان نهاوند در حال تکمیل شدن است و تنها در بخش تولید تخم چشم‌زده با کمبود مواجه هستیم که در صورت فعالیت کامل مجتمع قزل دانش، این مشکل در استان برطرف خواهد شد.

مدیر شیلات و امور آبزیان سازمان جهاد کشاورزی استان همدان خاطرنشان کرد: سال گذشته کارخانه تولید خوراک ماهی در شهرستان نهاوند راه‌اندازی شد و همچنین سالانه حدود ۳ هزار تن ماهی از این شهرستان صادر می‌شود که این موضوع نقش مهمی در توسعه و پویایی بخش شیلات شهرستان دارد.

مرادی با اشاره به ظرفیت‌های آبی شهرستان نهاوند گفت: نهاوند یکی از شهرستان‌های پرآب استان همدان است و انتظار داریم مسئولان، به ویژه شرکت آب منطقه‌ای، نگاه ویژه‌ای به توسعه صنعت پرورش ماهی در این شهرستان داشته باشند.

وی افزود: شهرستان نهاوند سالانه حدود ۱۰۹ میلیون مترمکعب روان‌آب دارد که یک مزیت بزرگ برای توسعه شیلات محسوب می‌شود. با توجه به ظرفیت‌های موجود و تولید فعلی ۳ هزار و ۵۰۰ تن ماهی، این شهرستان توانایی دستیابی به ظرفیت تولید نزدیک به ۱۰ هزار تن ماهی در سال را دارد.

مدیر شیلات و امور آبزیان سازمان جهاد کشاورزی استان همدان تأکید کرد: انتظار داریم با نگاه بازتر و حمایت بیشتر از ظرفیت‌های شهرستان نهاوند، زمینه توسعه هرچه بیشتر صنعت شیلات و افزایش تولید آبزیان در این منطقه فراهم شود.

جهان‌آباد نهاوند؛ تولیدکننده ۴۵ درصد ماهی استان همدان

الهام‌السادات سیف، مسئول مرکز جهاد کشاورزی جهان‌آباد نهاوند، گفت: مرکز جهاد کشاورزی جهان‌آباد دارای حدود ۵۳ روستا است که از این تعداد، ۵۰ واحد پرورش ماهی در منطقه فعالیت دارند.

وی افزود: از مجموع این ۵۰ واحد، ۴۵ واحد پرورش ماهی، سه واحد تکثیر و دو واحد تکثیر و پرورش مشغول فعالیت هستند و نقش مهمی در توسعه آبزی‌پروری منطقه ایفا می‌کنند.

سیف با اشاره به میزان تولیدات این بخش اظهار کرد: سالانه حدود ۲ هزار و ۹۳۰ تن ماهیان سردابی و ۲۵ تن ماهیان گرمابی در محدوده مرکز جهاد کشاورزی جهان‌آباد تولید می‌شود.

وی ادامه داد: خوشبختانه می‌توان گفت حدود ۴۵ درصد از تولید ماهی استان همدان در حوزه مرکز جهاد کشاورزی جهان‌آباد واقع شده که نشان‌دهنده ظرفیت بالای این منطقه در صنعت آبزی‌پروری است.

مسئول مرکز جهاد کشاورزی جهان‌آباد نهاوند با اشاره به عوامل توسعه این بخش گفت: وجود رودخانه گاماسیاب و نهر شعبانی که در منطقه جریان دارند، باعث شده است طی چند سال اخیر تعداد واحدهای پرورش ماهی رونق قابل توجهی پیدا کند.

وی خاطرنشان کرد: در سال‌های گذشته تعداد واحدهای پرورش ماهی کمتر از میزان فعلی بود، اما رونق این صنعت و حمایت‌هایی که از سوی سازمان جهاد کشاورزی و دولت انجام شد، موجب شد متقاضیان زیادی به سرمایه‌گذاری در این بخش علاقه‌مند شوند.

سیف در پایان تصریح کرد: خوشبختانه صنعت پرورش ماهی در این منطقه روند رو به رشدی را طی کرده و امروز از رونق مطلوبی برخوردار است.

نهاوند؛ قطب تولید ماهیان سردآبی کشور با تکیه بر منابع غنی آبی و ظرفیت‌های آبزی‌پروری

مرتضی ماجدی، کارشناس کشاورزی، اظهار کرد: شهرستان نهاوند، سرزمین سراب‌های خروشان و چشمه‌های زلال، از دیرباز به عنوان یکی از غنی‌ترین مناطق آبی غرب کشور شناخته شده است. وجود منابع فراوان آب از جمله سراب گاماسیاب و ده‌ها چشمه و سراب دائمی، شرایطی کم‌نظیر برای توسعه فعالیت‌های کشاورزی و آبزی‌پروری در این شهرستان فراهم کرده است.

وی افزود: در سایه این نعمت الهی، صنعت پرورش ماهیان سردابی به ویژه ماهی قزل‌آلای رنگین‌کمان به یکی از ظرفیت‌های مهم اقتصادی و تولیدی نهاوند تبدیل شده است. آب سرد، شفاف و غنی از اکسیژن، محیطی ایده‌آل برای رشد و پرورش این گونه ارزشمند فراهم کرده و موجب شده است که واحدهای متعدد پرورش ماهی در سطح شهرستان فعالیت داشته باشند.

ماجدی ادامه داد: امروزه مزارع پرورش ماهیان سردابی نهاوند علاوه بر تأمین بخشی از نیاز بازار داخلی، نقش مهمی در ایجاد اشتغال پایدار، افزایش درآمد روستاییان و رونق اقتصادی منطقه ایفا می‌کنند. این واحدها با بهره‌گیری از دانش روز و رعایت استانداردهای بهداشتی، محصولی با کیفیت و ارزش غذایی بالا را به سفره خانواده‌های ایرانی عرضه می‌کنند.

این کارشناس کشاورزی با اشاره به ظرفیت‌های شاخص این صنعت در شهرستان نهاوند گفت: در میان مجموعه‌های فعال این صنعت، شرکت قزل دانش نهاوند جایگاهی ویژه دارد. این شرکت به عنوان یکی از بزرگ‌ترین و شناخته‌شده‌ترین مراکز تکثیر و پرورش ماهیان سردابی کشور، سال‌هاست در زمینه تولید تخم چشم‌زده، بچه‌ماهی و اصلاح نژاد ماهی قزل‌آلا فعالیت می‌کند.

وی بیان کرد: بر اساس گزارش‌های رسمی، این مجموعه توان تولید ده‌ها میلیون تخم چشم‌زده و بچه‌ماهی را داشته و به عنوان یکی از مراکز مهم تأمین نهاده‌های صنعت پرورش قزل‌آلا در کشور شناخته می‌شود. همچنین نخستین مرکز ملی و استراتژیک اصلاح نژاد ماهی قزل‌آلا در شهرستان نهاوند در این مجموعه ایجاد شده است.

ماجدی خاطرنشان کرد: موفقیت‌های شرکت قزل دانش نشان‌دهنده ظرفیت بالای شهرستان نهاوند در حوزه آبزی‌پروری است؛ ظرفیتی که با تکیه بر منابع آبی غنی، نیروی انسانی متخصص و سرمایه‌گذاری هدفمند می‌تواند زمینه‌ساز توسعه هرچه بیشتر تولید، اشتغال و صادرات در سال‌های آینده باشد.

وی در پایان تأکید کرد: نهاوند امروز نه تنها قطب کشاورزی استان همدان، بلکه یکی از مراکز مهم تولید ماهیان سردآبی کشور است؛ جایگاهی که حاصل تلاش تولیدکنندگان، بهره‌برداران و فعالان سخت‌کوش این عرصه است.

توسعه مزرعه پرورش ماهی قزل دانش نهاوند از ۳۰ تن به هزار تن تولید سالانه

محمدجواد سیف، مدیرعامل شرکت قزل دانش نهاوند، گفت: مزرعه پرورش ماهی قزل دانش نهاوند در سال ۱۳۶۸ آغاز به کار کرد و در سال ۱۳۷۰ به بهره‌برداری رسید. در ابتدای فعالیت، ظرفیت تولید این مزرعه ۳۰ تن ماهی پرواری در سال بود.

وی افزود: در سال ۱۳۷۳ با توجه به اینکه آب منطقه برای تکثیر ماهی بسیار مناسب بود و دمای آن بین ۸ تا ۱۰ درجه سانتی‌گراد قرار داشت، برای دریافت مجوز تکثیر اقدام کردیم. پس از اخذ مجوز، ظرفیت تولید به ۳۰ میلیون تخم چشم‌زده و تولید بچه‌ماهی رسید.

سیف ادامه داد: تا سال ۱۳۷۹ با تولید سالانه ۳۰ تن ماهی پرواری و ۳۰ میلیون تخم چشم‌زده و بچه‌ماهی فعالیت داشتیم. در سال ۱۳۷۹ با سرمایه‌گذاری جدید، شرکت را توسعه دادیم و سالن‌های تکثیر و بخش‌های جدید به مجموعه اضافه شد.

مدیرعامل شرکت قزل دانش نهاوند اظهار کرد: با اجرای طرح توسعه، ظرفیت تولید شرکت به سالانه ۲۰۰ میلیون تخم چشم‌زده، ۸۰ میلیون قطعه بچه‌ماهی و یک‌هزار تن ماهی پرواری افزایش یافت و این روند تا سال ۱۳۹۳ ادامه داشت.

وی تصریح کرد: در سال ۱۳۹۲ تولید شرکت به ۱۲۰ میلیون تخم چشم‌زده رسیده بود، اما در سال ۱۳۹۳ با ورود ویروس VHS که از خارج وارد شده بود، خسارت سنگینی به مجموعه وارد شد.

سیف گفت: در آن زمان ۷۵ هزار قطعه مولد نر و ماده در مجموعه داشتیم که همگی بر اثر این بیماری از بین رفتند. همچنین ماهیان پرواری، بچه‌ماهی‌ها و تخم‌ها نیز نابود شدند.

وی افزود: بر اساس گزارش کارشناسان بیمه که برای ارزیابی خسارت به مجموعه مراجعه کردند، حدود ۱۵ میلیارد تومان خسارت به شرکت وارد شد. از بین رفتن ۷۵ هزار قطعه مولد نر و ماده، بچه‌ماهی‌ها، تخم‌ها و ماهیان پرواری، بخش عمده این خسارت را تشکیل می‌داد.

مدیرعامل شرکت قزل دانش نهاوند خاطرنشان کرد: پس از این اتفاق، شرکت چند سالی تعطیل شد. پیش از وقوع این خسارت، ۴۵ نفر شامل دکتر، مهندس شیلات، کارمند و کارگر در مجموعه مشغول به کار بودند، اما به دلیل تعطیلی شرکت، بخش زیادی از این اشتغال از بین رفت.

وی ادامه داد: در حال حاضر تنها ۹ نفر در این مجموعه مشغول فعالیت هستند. طی سه تا چهار سال گذشته تلاش کردیم شرکت را دوباره فعال کنیم و اکنون با حدود ۱۰ درصد ظرفیت در حال فعالیت هستیم.

سیف تأکید کرد: در صورت حمایت و کمک مسئولان، امکان بازگشت به ظرفیت‌های گذشته وجود دارد و می‌توانیم دوباره به جایگاه سابق خود برسیم. همچنین این توانایی را داریم که بخش قابل توجهی از نیاز کشور به تخم چشم‌زده را تأمین کنیم.

وی گفت: در حال حاضر بخش عمده تخم چشم‌زده مورد نیاز کشور از خارج وارد می‌شود، اما در صورت حمایت از این مجموعه، امکان تأمین حدود ۵۰ درصد نیاز کشور در داخل وجود خواهد داشت.

به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «عصر همدان»، کارشناسان معتقدند توسعه صنعت آبزی‌پروری علاوه بر افزایش تولید و اشتغال، می‌تواند نقش مهمی در تنوع‌بخشی به فعالیت‌های اقتصادی مناطق روستایی و بهره‌برداری بهینه از منابع آبی ایفا کند. از این رو حمایت از سرمایه‌گذاری، رفع موانع تولید و تکمیل زیرساخت‌های مورد نیاز، از مهم‌ترین الزامات رشد این بخش به شمار می‌رود.

ظرفیت‌های طبیعی، نیروی انسانی متخصص، تجربه بهره‌برداران و وجود بازار مناسب مصرف و صادرات، فرصت ارزشمندی را برای توسعه هرچه بیشتر صنعت شیلات فراهم کرده است. بهره‌گیری از این فرصت‌ها می‌تواند زمینه افزایش تولید، کاهش وابستگی به واردات برخی نهاده‌ها و ارتقای جایگاه کشور در حوزه آبزی‌پروری را فراهم سازد.

با توجه به تأکید بر توسعه تولید و استفاده بهینه از منابع موجود، انتظار می‌رود با حمایت دستگاه‌های متولی و مشارکت فعال بخش خصوصی، روند رشد و سرمایه‌گذاری در صنعت آبزی‌پروری شتاب بیشتری گرفته و ظرفیت‌های بالقوه این حوزه به فرصت‌های پایدار اقتصادی و اشتغال‌زا تبدیل شود.

بی‌تردید آینده صنعت شیلات در گرو برنامه‌ریزی علمی، بهره‌برداری اصولی از منابع طبیعی و حمایت مستمر از تولیدکنندگان است؛ مسیری که می‌تواند به افزایش تولید، توسعه صادرات و تقویت امنیت غذایی کشور منجر شود.

انتهای خبر/