به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «عصرهمدان»؛ صبح امروز یک باستان‌شناس شهری در همدان در نشست تخصصی باستان‌شناسی اعلام کرد: پژوهش میدانی از سال ۱۳۹۶، با پوشش دادن محدوده‌ای به وسعت ۱۴۵۰ هکتار از بافت تاریخی همدان، بزرگ‌ترین و نظام‌مندترین مطالعه باستان‌شناختی در تاریخ این شهر محسوب می‌شود آغاز شده است.

محمد شعبانی با بیان اینکه همدان به عنوان یکی از کهن‌ترین شهرهای جهان، ظرفیت بی‌نظیری برای مطالعات باستان‌شناسی شهری دارد، افزود: رویکرد این پروژه، فراتر از کاوش‌های سنتی متمرکز در تپه هگمتانه است. ما با بهره‌گیری از فرصت‌های ایجادشده در پروژه‌های عمرانی شهری مانند گودبرداری‌ها، حفر کانال‌ها و احداث معابر، موفق به بررسی نظام‌مند بیش از ۴۱۲ نقطه در سطح شهر شده‌ایم. این روش، امکان مطالعه پراکندگی آثار و تحول سکونتگاه را در گستره وسیع شهر فراهم آورده است.

وی به یافته‌های شاخص این پژوهش اشاره کرد و گفت: داده‌های به‌دست‌آمده، روایتی جدید از شکل‌گیری نخستین استقرارها در بستر کنونی همدان ارائه می‌دهد. شواهد پراکنده از دوره نوسنگی و مس‌سنگی، حضور جوامع کهن در این عرصه را تأیید می‌کند، اما نقطه عطف، کشف بقایای مستحکم و متراکم مربوط به عصر آهن و دوره مادها در ۲۹ نقطه مختلف شهر است. تراکم این یافته‌ها، به ویژه در محدوده بین دو رودخانه «عباس‌آباد» و «دربند»، به وضوح نشان می‌دهد که جرقه‌های شکل‌گیری شهرنشینی در همدان، از عصر آهن و همزمان با محوطه‌های شاخصی مانند «نوشیجان» و «گودین تپه» زده شده است.

این باستان‌شناس در ادامه افزود: مقایسه سفال‌های به‌دست‌آمده از لایه‌های این دوره با نمونه‌های شناخته‌شده مادی، این فرضیه را تقویت می‌کند که استقرار شهری در همدان در بازه زمانی قرون هفتم و ششم قبل از میلاد، یعنی مقارن با اوج‌گیری قدرت مادها و سپس هخامنشیان، شکل گرفته و تثبیت شده است. این یافته، درک ما از دامنه نفوذ و الگوی استقرارگاه‌های مادی را به‌طور قابل‌توجهی گسترش می‌دهد.

شعبانی با تأکید بر جنبه‌های کاربردی باستان‌شناسی شهری، خاطرنشان کرد: هدف این پروژه، تنها انتشار مقالات آکادمیک نیست؛ بلکه تلاش داریم همانند نمونه‌های موفق جهانی، میراث کشف‌شده را به جامعه بازگردانیم و آن را به بخشی زنده و مؤثر از بدنه شهر تبدیل کنیم. نمونه عینی این اقدام، پروژه «میدان میرزاده عشق» در محله «باباطاهر» است که بر اساس یافته‌های باستان‌شناسی، از یک فضای خاک‌ریزی‌شده به یک «میدان-موزه» فعال تبدیل شده و امروزه میزبان رویدادهای فرهنگی و تعامل مستقیم شهروندان با تاریخ خود است.

وی احیای قنات‌های تاریخی و راسته‌های زیرزمینی به عنوان جاذبه‌های گردشگری، و نیز راه‌اندازی «موزه شهری همدان» در آینده نزدیک را از دیگر دستاوردهای این نگاه تلفیقی برشمرد و گفت: تعامل مثبت با مدیران شهری و استانی و نیز اقناع افکار عمومی، رکن اصلی موفقیت چنین پروژه‌هایی است. ما با شفاف‌سازی و نشان‌دادن ظرفیت‌های اقتصادی و هویتی میراث فرهنگی، تلاش کرده‌ایم تا ذهنیت‌ها را تغییر دهیم و ثابت کنیم که حفاظت از تاریخ، نه یک هزینه، که یک سرمایه‌گذاری پایدار برای توسعه شهری، ایجاد اشتغال و تقویت غرور محلی است.

شعبانی در پایان، پروژه باستان‌شناسی شهری همدان را گامی بلند برای خروج این رشته از برج عاج آکادمیک و تبدیل آن به یک دانش کاربردی و اثرگذار در مدیریت و ساماندهی شهرهای تاریخی ایران دانست و ابراز امیدواری کرد که این مدل بتواند الگویی برای دیگر شهرهای کهن کشور باشد.

انتهای خبر/