به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «عصر همدان» در عصری زندگی می‌کنیم که اطلاعات با سرعتی بی‌سابقه و از هزاران کانال متفاوت به سوی ما سرازیر می‌شوند. 

برای نسل جدید که با گوشی هوشمند به دنیا آمدند و پیش از آنکه خواندن بیاموزند، با شبکه‌های اجتماعی انس گرفتند، این سیل داده‌ها نه یک انتخاب که یک زیست‌بوم طبیعی شده است.

 اما همین طبیعی بودن، بزرگ‌ترین خطر را پنهان می‌کند؛ چرا که در این میان، مرز بین حقیقت و دروغ، آگاهی و فریب به قدری نازک شده که دیگر با چشم غیرمسلح قابل تشخیص نیست. اینجا است که مفهوم سواد رسانه‌ای از یک توصیه اخلاقی به یک ضرورت حیاتی برای بقای فکری تبدیل می‌شود.

سواد رسانه‌ای، برخلاف تصور عمومی، صرفاً به معنای بلد بودن کار با ابزارهای تکنولوژیک نیست؛ بلکه هنر پرسیدن سوالات بنیادین است: این پیام را چه کسی ساخته؟ به چه هدفی؟ برای چه مخاطبی؟ و مهم‌تر از همه، چه بخش‌هایی از واقعیت در آن حذف شده است؟

 نسل جوان که هر روز با هزاران کلیپ، پست، خبر فوری و چالش جدید روبه‌رو است، اگر به این پرسش‌ها مسلح نباشد، مانند قایقی بدون پارو در اقیانوسی از اطلاعات دستکاری‌شده و استباه شناور می‌شود. 

در کنار همه این‌ها در سال‌های اخیر هوش مصنوعی و الگوریتم‌های شخصی‌سازی، طعمه را به کام آن‌ها شیرین‌تر کرده‌اند؛ برای هر سلیقه‌ای محتوای خاص تولید می‌شود و فرد در حباب فکری خود حبس می‌گردد تا جایی که گمان می‌کند تمام جهان هم‌رأی او است.

اما اهمیت این مهارت فراتر از تشخیص اخبار جعلی است. سواد رسانه‌ای به نسل جدید می‌آموزد که هویت خویش را در آینه شبکه‌های اجتماعی نسازد. 

دختری که هر روز خود را با فیلترهای زیبایی مقایسه می‌پکند، یا پسری که موفقیت را در تعداد لایک می‌بیند، قربانی همان رسانه‌ای شده که نتوانسته آن را بخواند و از آن به درستی یود ببرد. 

 سوادرسانه‌ای به آن‌ها توانایی انتخاب آگاهانه را می‌دهد؛ قدرت نه گفتن به محتوای هیجانی و فریبنده و قدرت انتخاب زمان تماشا به جای مصرف منفعلانه.

دستگاه آموزشی و خانواده‌ها در این مسیر نقشی کلیدی دارند. آموزش سواد رسانه‌ای نباید یک درس خشک در مدرسه باشد، بلکه باید تبدیل به یک گفتوگوی روزمره سر میز شام شود؛ در واقع باید با گفتگوی مؤثر، بذر نگاه نقادانه را در ذهن جوان کاشت.

نسل آینده، نسلی است که یا طعمه‌ی آشفتگی اطلاعاتی می‌شود، یا با چشمانی باز از میان این گرداب عبور می‌کند و واقعیت را از شایعه، همدلی را از هیجان ساختگی، و آگاهی را از سرگرمی محض تمیز می‌دهد. 

سرمایه‌گذاری بر سواد رسانه‌ای، سرمایه‌گذاری بر جامعه‌ای آگاه، آرام و مقاوم در برابر طوفان‌های اطلاعاتی فردا است.

نویسنده: زینب سعیدی، فعال رسانه