حسن رحیمی‌روشن در گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «عصرهمدان»، اظهار کرد: علت اصلی سکوت غالب روشنفکران و اندیشمندان علوم انسانی در قبال تحولات عظیم پنج ماه اخیر کشور، از حمله دشمن و شهادت رهبری تا خیزش مردمی و تشییع بی‌نظیر امام شهید نه در جهت‌گیری‌های سیاسی، بلکه در پارادایم‌های حاکم بر علوم انسانی ایران است.

وی با اشاره به بی‌واکنشیِ چشمگیر اهل نظر در برابر این رویدادها، تصریح کرد: انگار نه جنگی رخ داده، نه رهبر جامعه و جمعی از هموطنان شهید شده‌اند و نه زیرساخت‌هایی تخریب گردیده است.

به گفتهٔ این استاد دانشگاه، این خاموشیِ تحلیلی ریشه در سیطرهٔ دو پارادایم پوزیتیویسم و مکتب انتقادی بر فضای علمی کشور دارد که هر دو فاقد ظرفیت لازم برای درک رخدادهای برآمده از آگاهی دینی، ارزش‌های اسلامی-ایرانی و فرهنگ بومی هستند.

رحیمی‌روشن در تشریح این مسئله اظهار داشت: در پارادایم پوزیتیویستی، واقعیت‌های اجتماعی همچون اشیای بی‌جان انگاشته می‌شوند و تأثیر عواملی مانند عواطف، ایمان، هویت جمعی و باورهای فرهنگی بر کنش‌های انسانی نفی می‌گردد. از سوی دیگر، مکتب انتقادی که دغدغهٔ اصلی خود را افشای مناسبات قدرت و ایدئولوژی‌های پنهان می‌داند، به رویدادهایی که در راستای تحکیم نظم و نظام مستقر شکل می‌گیرند، با شک و بی‌اعتنایی می‌نگرد و آنها را شایستهٔ واکاوی نمی‌یابد.

این مدرس دانشگاه با تأکید بر اینکه این دو پارادایم، روشنفکران را از توجه به کنش‌های جمعیِ برخاسته از فرهنگ والای اسلامی بازمی‌دارند، افزود: در حالی که مرگ یک خوانندهٔ پاپ یا تجمع نوجوانان در مجتمع کوروش – که هر دو نشانه‌هایی از تغییر در ارزش‌های مسلط داشتند – موج عظیمی از تحلیل‌های مطبوعاتی را برانگیخت، اما اکنون که ملت ایران در آزمونی تاریخی، غیرت ملی و وفاداری دینی خود را به نمایش گذاشته، هیچ نظریهٔ رایجی توان تبیین این حماسه را ندارد.

وی در پایان خاطرنشان کرد: این خلأ معرفتی، نشانهٔ نیاز مبرم به بازنگری بنیادین در مبانی علوم انسانی و بومی‌سازی نظریه‌هایی است که بتوانند کنش‌های برخاسته از ایمان و فرهنگ بومی را درک کنند. به باور رحیمی‌روشن، تا زمانی که پارادایم‌های وارداتی، چارچوب اصلی تحلیل را تعیین کنند، روشنفکران در برابر رویدادهای هویتیِ این سرزمین همچنان خاموش و حیران خواهند ماند.

انتهای خبر/