پنجم مرداد، در تقویم تاریخ معاصر ایران تنها یک روز نیست؛ یادآور حماسه‌ای است که در آن، ملت ایران بار دیگر نشان داد امنیت و استقلال این سرزمین با ایستادگی و فداکاری فرزندانش حفظ شده است. عملیات مرصاد، نقطه پایانی بر یکی از تلخ‌ترین و در عین حال سرنوشت‌سازترین تلاش‌ها برای ضربه زدن به تمامیت ارضی کشور بود؛ عملیاتی که در سال ۱۳۶۷ و در روزهای پایانی جنگ تحمیلی، در منطقه غرب کشور رقم خورد و به نمادی از مقاومت و هوشیاری تبدیل شد.

پس از پذیرش قطعنامه ۵۹۸ از سوی ایران، گروهک منافقین با حمایت رژیم بعث عراق و با تصور ایجاد شرایط مناسب برای پیشروی در خاک ایران، عملیات موسوم به «فروغ جاویدان» را آغاز کرد. هدف آنان تنها یک پیشروی نظامی نبود، بلکه تلاش داشتند با سوءاستفاده از شرایط جنگی و تصور ضعف ایران، زمینه را برای ایجاد آشوب و بی‌ثباتی در کشور فراهم کنند. اما این محاسبه، خیلی زود با واقعیت اراده مردم و نیروهای مسلح ایران روبه‌رو شد.

در چنین شرایطی، عملیات مرصاد آغاز شد؛ عملیاتی که با حضور نیروهای ارتش، سپاه، بسیج و پشتیبانی مردم منطقه، مسیر پیشروی مهاجمان را سد کرد. منطقه کرمانشاه و به‌ویژه تنگه چهارزبر، شاهد یکی از مهم‌ترین صحنه‌های دفاعی تاریخ جنگ تحمیلی بود. رزمندگان ایرانی با مقاومت و رشادت، مهاجمان را زمین‌گیر کردند و در نهایت، نقشه دشمن برای نفوذ به عمق کشور با شکست سنگینی مواجه شد.

اهمیت عملیات مرصاد را نمی‌توان تنها در یک پیروزی نظامی خلاصه کرد. این عملیات نشان داد که در حساس‌ترین لحظات، انسجام ملی و حضور مردم در کنار نیروهای دفاعی می‌تواند معادلات دشمن را تغییر دهد. مردمی که سال‌ها در برابر تجاوز ایستاده بودند، در روزهای پایانی جنگ نیز نشان دادند که دفاع از میهن برای آنان وابسته به شرایط و زمان نیست.

پنجم مرداد، فرصتی برای بازخوانی این حقیقت تاریخی است که دشمنان ایران همواره تلاش کرده‌اند از اختلافات، بحران‌ها و ضعف‌های مقطعی برای ضربه زدن به کشور استفاده کنند؛ اما آنچه در طول دهه‌های گذشته بارها نقشه‌های آنان را ناکام گذاشته، هوشیاری مردم و حفظ انسجام داخلی بوده است. مرصاد از همین منظر، فراتر از یک عملیات نظامی، یک تجربه تاریخی برای امروز و فردای ایران است.

نسل جدید شاید فضای روزهای جنگ و اضطراب آن دوران را به‌صورت مستقیم تجربه نکرده باشد، اما وظیفه جامعه این است که واقعیت‌های آن روزها را بدون تحریف و اغراق برای نسل‌های آینده روایت کند. باید به جوانان گفت که امنیت امروز، حاصل یک تصمیم یا یک اتفاق نبوده، بلکه نتیجه سال‌ها ایستادگی، مقاومت و جانفشانی انسان‌هایی است که از خانه و سرزمین خود دفاع کردند.

در میان شهدای عملیات مرصاد، جوانانی حضور داشتند که می‌توانستند مانند هر انسان دیگری به زندگی، آینده و آرزوهای شخصی خود فکر کنند؛ اما در بزنگاهی تاریخی، دفاع از کشور را برگزیدند. یاد آنان، یادآور این حقیقت است که تاریخ یک ملت را فقط سیاستمداران و فرماندهان نمی‌سازند؛ گاهی یک رزمنده گمنام، یک بسیجی جوان یا یک شهروند عادی، با تصمیم و فداکاری خود بخشی از سرنوشت یک کشور را رقم می‌زند.

امروز، گرامیداشت پنجم مرداد و عملیات مرصاد، نباید صرفاً به برگزاری مراسم و بیان خاطرات محدود شود. این مناسبت باید فرصتی برای تقویت فرهنگ مسئولیت‌پذیری، وحدت، هوشیاری و دفاع از منافع ملی باشد. جامعه‌ای که تاریخ خود را بشناسد، بهتر می‌تواند تهدیدهای آینده را تشخیص دهد و در برابر آن‌ها تصمیم درست بگیرد.

مرصاد در حافظه تاریخی ایران، روایت روزی است که دشمن در محاسبات خود شکست خورد و ملت ایران بار دیگر نشان داد که راه نفوذ به این سرزمین از مسیر اختلاف و بحران نمی‌گذرد. پنجم مرداد، روز گرامیداشت مردانی است که ایستادند تا ایران بایستد؛ روزی برای ادای احترام به شهدا و ایثارگران و روزی برای یادآوری این واقعیت که امنیت، استقلال و آرامش امروز، میراث گران‌بهایی است که باید آن را با هوشیاری و همبستگی حفظ کرد.

راضیه حاجیلویی، فعال رسانه‌ای