حجت‌الاسلام سجاد جمشیدی در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «عصرهمدان»، به مناسبت فرارسیدن یازدهم ذی‌القعده، سالروز میلاد امام علی بن موسی‌الرضا(ع)، به تبیین ابعاد علمی، اخلاقی و سیاسی هشتمین امام شیعیان پرداخت و تأکید کرد: تدبیر امام رضا(ع) در ماجرای ولایتعهدی اجباری، نقشه سیاسی مأمون عباسی را خنثی کرد.

وی با اشاره به شرایط سیاسی دوران امامت امام رضا(ع) اظهار داشت: حضرت در سال ۱۸۳ هجری قمری و در ۳۵ سالگی، پس از شهادت امام موسی کاظم (ع)، مسئولیت امامت را در فضایی آکنده از اختناق و فشار سیاسی برعهده گرفتند. این دوره با خلافت هارون‌الرشید، امین عباسی و مأمون عباسی همزمان بود.

استاد مؤسسه کلامی احیاء تصریح کرد: هارون‌الرشید برای تثبیت قدرت خود دست به خونریزی‌های گسترده‌ای زد و امام کاظم (ع) را سال‌ها در زندان نگه داشت و در نهایت به شهادت رساند. در چنین شرایطی، مهم‌ترین هنر امام رضا (ع) حفظ جان شیعیان و صیانت از محوریت رهبری شیعه بود.

وی درباره سیاست مأمون عباسی افزود: مأمون پس از غلبه بر برادرش امین، برای مهار قیام‌های علویان و کسب مشروعیت دینی، امام رضا (ع) را به خراسان فراخواند و ولایتعهدی را به ایشان تحمیل کرد. او با این اقدام چند هدف را دنبال می‌کرد؛ سرکوب قیام‌های شیعی، مشروعیت‌بخشی به خلافت خود، کنترل مستقیم امام و ایجاد فاصله میان امام و پایگاه مردمی ایشان.

استاد مؤسسه کلامی احیاء ادامه داد: امام رضا (ع) با تدبیری هوشمندانه این توطئه سیاسی را خنثی کردند. حضرت با ابراز نارضایتی آشکار از سفر اجباری به خراسان و وداعی اندوه‌بار با خانواده در مدینه، نشان دادند که این ولایتعهدی تحمیلی است و از سر اختیار صورت نگرفته است.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به جایگاه علمی امام رضا (ع) اشاره کرد و گفت: امام صادق (ع) پیش از ولادت امام رضا (ع)، ایشان را با عنوان «عالم آل محمد» معرفی کردند که نشان‌دهنده مقام علمی برجسته آن حضرت است. امام رضا (ع) در یازدهم ذی‌القعده سال ۱۴۸ هجری قمری، چند روز پس از شهادت امام صادق (ع)، در مدینه متولد شدند.

جمشیدی با بیان ویژگی‌های اخلاقی امام هشتم افزود: رأفت و تواضع از شاخص‌ترین صفات امام رضا (ع) بود. امام جواد(ع) در زیارت‌نامه پدر بزرگوارشان، ایشان را «رئوف» خطاب می‌کنند. حضرت با وجود جایگاه علمی و نسب شریف خود، با خادمان و غلامان هم‌سفره می‌شدند و تا آنان بر سر سفره حاضر نمی‌شدند، غذا تناول نمی‌کردند.

وی خاطرنشان کرد: این رفتار کریمانه حتی با اعتراض برخی درباریان همراه شد، اما امام رضا (ع) با تأکید بر برابری و کرامت انسانی، سیره عملی خود را بر اساس همدلی و نفی برتری‌جویی بنا کردند.

این استاد حوزوی در پایان تأکید کرد: مقطع ولایتعهدی و سفر امام رضا (ع) از مدینه به خراسان، یکی از حساس‌ترین و تاریخی‌ترین فرازهای زندگی آن حضرت است که نشان‌دهنده درایت سیاسی، جایگاه علمی و عظمت اخلاقی ایشان در هدایت جامعه اسلامی است.

این کارشناس مذهبی افزود: در سفر اجباری امام رضا‌ (ع) از مدینه به خراسان، حضرت با رفتار و اشک و دعای خود روشن کردند که این سفر، سفری بی‌بازگشت است و رضایتی در آن نیست. در مرز، مأمون عباسی با پیشنهاد ولایت‌عهدی قصد کسب مشروعیت داشت، اما امام با شروطی چون عدم دخالت در جنگ، صلح، و انتصابات حکومتی، عملاً این دسیسه را بی‌اثر ساخت.  

جمشیدی یادآور شد: مأمون برای کاهش محبوبیت حضرت، مناظراتی میان امام رضا‌ (ع) و علمای ادیان مختلف برگزار کرد، ولی پاسخ‌های استوار و دانش گسترده امام، نه‌تنها توطئه را ناکام گذاشت بلکه اعتبار علمی و مردمی ایشان را فزونی داد. امام با مردم ارتباط نزدیک داشت و از زندگی در دربار خودداری کرد. حدیث «سلسلة‌الذهب» در نیشابور، نماد این ارتباط مستقیم بود که امام در آن توحید را قلعه امن الهی و امامت را شرط ورود به آن دانست.  

وی بیان کرد: سال ولایت‌عهدی امام رضا‌ (ع) یکی از پربرکت‌ترین دوره‌های تاریخ تشیع شد؛ دورانی که تدبیر حضرت، سیاست پیچیده مأمون را به فرصتی برای گسترش معارف اهل‌بیت تبدیل کرد. درخشش وجود حضرت فاطمه معصومه‌(س)، خواهر امام رضا‌(ع)، نیز پشتوانه‌ای معنوی برای این دوره بود؛ بانویی که نقش ژرفی در تقویت جریان شیعه ایفا کرد.

انتهای خبر/