غیرت و عفاف؛ دو درس ماندگار عاشورا 

حجت‌الاسلام علی تقوی، کارشناس مذهبی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری «عصر همدان»، با یادآوری اینکه معمولاً مباحث مربوط به عفاف و حجاب بیشتر متوجه زنان بوده و آیات و روایات نیز عمدتاً خطاب به بانوان است، عنوان کرد: در خصوص حجاب و عفاف در اندیشه و سیرهٔ امام حسین(ع)، دو نکتهٔ اساسی وجود دارد که کمتر بدان پرداخته شده است.

وی با نقد این دیدگاه که گاهی حجاب را مانع حضور اجتماعی زنان معرفی می‌کنند، گفت: با چنین نگاهی، نیمی از جمعیت کشور از عرصه‌های اجتماعی کنار گذاشته می‌شوند، در حالی که در نهضت عاشورا، مهم‌ترین رسالت پیام‌رسانی آن واقعهٔ عظیم، بر دوش بانویی پاکدامن و با حجاب، یعنی حضرت زینب(س) نهاده شد.

این کارشناس مذهبی ادامه داد: آیا کسی می‌تواند ادعا کند که این رسالت خطیر، جز با رعایت کامل حجاب اسلامی به ثمر می‌نشست؟ به جرأت می‌توان گفت که اگر خطابه‌های غرورآفرین حضرت زینب(س) در کاخ یزید و نیز مرثیه‌سرایی‌های هنرمندانهٔ حضرت ام‌البنین(س) نبود، بسیاری از حقایق و عظمت عاشورا در تاریخ گم می‌شد؛ و این همه، با حفظ کامل عفاف و حجاب صورت پذیرفت.

تقوی همراه کردن بانوان اهل بیت را توسط امام حسین(ع) یکی از تدابیر هوشمندانه برای ماندگاری پیام قیام دانست و افزود: اگر این بانوان بزرگوار نبودند، هیچگاه معارف این نهضت به نسل‌های بعد منتقل نمی‌شد.

وی بر نقش حیاتی مردان در کنار وظیفهٔ زنان تأکید کرد و گفت: مردان جامعه نیز باید از خصلت غیرت علوی و اسلامی برخوردار باشند. 

این کارشناس مذهبی ادامه داد: وقتی سیرهٔ امام حسین(ع) و یاران باوفایش را مرور می‌کنیم، می‌بینیم که از آغاز حرکت تا لحظات پس از واقعه، همواره مردان بنی‌هاشم با غیرتی وصف‌ناپذیر، حفظ حریم و عفاف بانوان را در اولویت داشتند؛ به گونه‌ای که هنگام سوار شدن بانوان بر محمل‌ها، بستگان و محارم، آنان را در میان می‌گرفتند تا نگاه نامحرمی به آن بزرگواران نیافتد. 

تقوی تصریح کرد: امروز نیز مردان این مرزوبوم باید از این الگوی عاشورایی بیاموزند و برای صیانت از حریم زنان جامعه، غیرت ورزند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: همانگونه که رعایت عفاف و حجاب بر عهدهٔ زنان است، پاسداری از این حریم‌ها با غیرت مردانه، درسی است که از مکتب حسین(ع) باید فرا گرفت.

جامعه بدون مهارت ارتباطی، به حجاب بی‌تفاوت است

حجت‌الاسلام مهدی جوادی، استاد حوزه و دانشگاه در گفتگو با خبرنگار اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «عصر همدان» با بیان اینکه ریشه بی‌تفاوتی جامعه نسبت به مسائلی چون حجاب و عفاف، نبود آموزش مهارت‌های ارتباطی است، عنوان کرد: تا زمانی که افراد، ربط خود را با پدیده‌های اجتماعی درک نکنند، نمی‌توان انتظار دغدغه‌مندی جمعی داشت.

وی با انتقاد از کمرنگ بودن آموزش ارتباطات در مدرسه، دانشگاه، رسانه و به‌ویژه خانواده، افزود: متأسفانه بسیاری از ما در محیط خانه، اصول اولیه ارتباط مؤثر را نمی‌آموزیم و همین نقص، باعث می‌شود در برخورد با آسیب‌های اجتماعی، واکنشی انکاری یا بی‌تفاوت داشته باشیم.

این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به اینکه حجاب، اعتیاد، بیکاری و معضلات مشابه، همگی دارای پیوندهای اجتماعی هستند، تصریح کرد: نادیده گرفتن این پیوندها، نه‌تنها انسجام اجتماعی را تضعیف می‌کند، بلکه به معنای بی‌تفاوتی افراد نسبت به سرنوشت یکدیگر است.

جوادی خاطرنشان کرد: راه‌حل اساسی، توضیح منطقی این ارتباطات به مردم است تا آگاهی عمومی افزایش یابد.

وی در بخش دیگری از سخنان خود، با استناد به احادیث و روایات، خواستار توجه به همنشینی با نیکان به‌عنوان زمینه‌ای برای تقویت ارتباطات سالم شد و گفت: زیباترین درخواست از خداوند، در واقع درخواست توفیق برقراری ارتباط با انسان‌های شایسته است؛ امری که جز با کسب مهارت‌های ارتباطی ممکن نمی‌شود.

این استاد حوزه و دانشگاه با تأکید بر لزوم همراهی منطق و عمل، بیان کرد: داشتن دغدغه به‌تنهایی کافی نیست؛ بلکه باید برای رفع آن هزینه کرد.

جوادی با بیان اینکه متأسفانه بسیاری از والدین از نگرانی در مورد حجاب یا تربیت فرزندان خود سخن می‌گویند، اما برای آموزش عملی، مثلاً ثبت‌نام در کلاس‌های تخصصی یا حمایت از مؤسسات فرهنگی، اقدامی انجام نمی‌دهند، افزود: همانطور که برای پیشرفت ریاضی فرزندمان در آموزشگاه‌ها سرمایه‌گذاری می‌کنیم، چرا برای حجاب و عفاف چنین نمی‌کنیم؟

وی ادامه داد: اگر نهادهای فرهنگی در این زمینه تلاش کنند، چقدر خانواده‌ها حاضرند از آن‌ها حمایت مالی و عملی داشته باشند؟

این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به ضرورت تأسیس مراکز تخصصی آموزش حجاب و عفاف با بهره‌گیری از اساتید کاربلد، خاطرنشان کرد: مشکل اصلی این است که اغلب خانواده‌ها، هزینه کردن برای حل مسائل معنوی و تربیتی را جدی نمی‌گیرند.

جوادی در پایان تصریح کرد: دغدغه، تا زمانی که به سرمایه‌گذاری مالی و فکری تبدیل نشود، هرگز به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.

حجاب، ظرفیتی برای تعالی فردی و جمعی

حجاب اگر صرفاً یک الزام بیرونی تلقی شود، کارکردهای عمیق خود را از دست می‌دهد؛ اما اگر به‌عنوان یک استراتژی دفاعی، یک میراث عاشورایی و یک مهارت اجتماعی درک شود، می‌تواند نقشی فراتر از پوشش ظاهری ایفا کند و به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های اساسی سلامت روان، حفظ خانواده و انسجام اجتماعی مورد توجه قرار گیرد.

آنچه از جمع‌بندی سه دیدگاه مطرح‌شده به دست می‌آید، این است که حجاب را نمی‌توان در یک قالب واحد و تک‌بعدی تعریف کرد. این موضوع هم‌زمان یک راهبرد روان‌شناختی برای مدیریت توجه و کاهش اضطراب اجتماعی است، یک الگوی تربیتی عاشورایی که در آن عفاف و غیرت در کنار هم معنا می‌یابند، و یک مسئلهٔ مهارت‌های ارتباطی که بی‌توجهی به آن، ریشه در ناآگاهی جمعی و عدم آموزش دارد؛ بنابراین، هرگونه سیاست‌گذاری یا اقدام فرهنگی در این حوزه، اگر یکی از این سه بعد را نادیده بگیرد، ناقص و ناکارآمد خواهد بود.

نکتهٔ کلیدی دیگر آن که لزوم گذار از نگاه سطحی و انفعالی به سمت نگاهی فعال، هوشمندانه و هزینه‌پذیر در این میان الزام‌آور است.

 حجاب در بستر جامعهٔ امروز، بیش از هر چیز به نگاه بازتولیدشده نیاز دارد؛ نگاهی که آن را نه یک مانع، بلکه یک ظرفیت ببیند؛ ظرفیتی برای سلامت فردی و اجتماعی، ظرفیتی برای حضور مؤثر اجتماعی و ظرفیتی برای تقویت انسجام اجتماعی از طریق آموزش مهارت‌های ارتباطی.

 اگر این نگاه در خانواده، مدرسه، رسانه و نهادهای فرهنگی نهادینه شود، آن‌گاه حجاب از یک مسئلهٔ حاشیه‌ای به یک راهبرد اساسی برای تعالی فردی و جمعی تبدیل خواهد شد؛ راهبردی که هم زنان را از شی‌انگاری رها می‌سازد و هم مردان را به غیرت عاشورایی فرا می‌خواند، و در نهایت، جامعه‌ای را می‌سازد که اعضای آن به سرنوشت یکدیگر بی‌تفاوت نیستند.

انتهای خبر/