در مقطعی تاریخی قرار داریم که مرز حق و باطل از همیشه روشن‌تر است

سید مسعود حسینی، شهردار همدان در ادامه با قدردانی از برگزاری نشست، اظهار کرد: امروز در مقطعی تاریخی قرار گرفته‌ایم که اگر قدر آن را بدانیم، می‌توانیم تاریخ‌ساز باشیم.

وی با اشاره به رشادت‌های نسل‌های گذشته افزود: نسل‌های پیشین برای دفاع از تمامیت ارضی کشور و ارزش‌های اسلامی جان خود را فدا کردند و همواره این حسرت برای نسل‌های بعدی وجود داشت که ای کاش در آن دوران حضور داشتند اما امروز شرایطی فراهم شده که هر فردی می‌تواند در این برهه نقش‌آفرینی کند و جایگاه ویژه‌ای در تاریخ داشته باشد.

شهردار همدان ادامه داد: به اعتقاد بنده، مرز میان خیر و شر، درستی و نادرستی و جبهه حق و باطل هیچ‌گاه تا این اندازه روشن نبوده است، امروز شاهد تقابل آشکار میان جبهه‌های مختلف هستیم و این موضوع مسئولیت ما را سنگین‌تر می‌کند.

وی با تأکید بر اهمیت هویت ملی و جغرافیایی کشور گفت: حس تعلق به سرزمین، امروز بیش از هر زمان دیگری در میان مردم ایران تقویت شده است. خلیج فارس به‌عنوان نماد هویت ملی، جایگاهی ویژه در این میان دارد و مردم با تمام وجود از آن دفاع می‌کنند.

حسینی با گرامیداشت یاد و خاطره شهدا تصریح کرد: آنچه امروز داریم، مرهون ایثار و فداکاری شهدا و همه کسانی است که برای این سرزمین جان خود را تقدیم کردند، همچنین نیروهای نظامی، انتظامی و به‌ویژه نیروی دریایی، نقش مهمی در پاسداری از مرزهای کشور ایفا می‌کنند که شایسته قدردانی است.

وی با اشاره به نقش مردم در این مسیر افزود: حضور مردم، به‌ویژه زنان، در صحنه‌های مختلف نشان‌دهنده سطح بالای آگاهی و مسئولیت‌پذیری جامعه است. نقش بانوان در این عرصه کمتر از رزمندگان در خط مقدم نیست و باید مورد توجه قرار گیرد.

شهردار همدان در ادامه با اشاره به اهمیت قدرت ملی در عرصه‌های مختلف گفت: در دنیای امروز، قدرت عامل تعیین‌کننده در حفظ صلح و امنیت است و کشورها ناگزیرند برای دفاع از منافع خود، مقتدر باشند. ایران نیز با تکیه بر توان داخلی و اتحاد ملی، در مسیر تقویت این قدرت گام برداشته است.

وی همچنین با بیان خاطراتی از ایثار نیروهای مستقر در مناطق مرزی، به‌ویژه جزایر خلیج‌فارس، خاطرنشان کرد: این نیروها با کمترین امکانات و در شرایط سخت، از مرزهای کشور دفاع می‌کنند و این فداکاری‌ها هرگز نباید فراموش شود.

حسینی در پایان با قدردانی از همه اقشار مردم و نیروهای فعال در عرصه‌های مختلف، ابراز امیدواری کرد که با تداوم این همدلی و تلاش، آینده‌ای روشن و پرخیر برای کشور رقم بخورد.

باستان‌شناسی خلیج‌فارس سندی محکم برای اثبات هویت تاریخی ایران است

رضا نظری، عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی همدان، در در ادامه اظهار کرد: خلیج‌فارس نه‌تنها از منظر سیاسی و حاکمیتی، بلکه از دیدگاه تاریخی و باستان‌شناسی نیز دارای اهمیت بسیار بالایی است که کمتر به آن پرداخته شده است.

وی با اشاره به پیشینه تاریخی این پهنه آبی افزود: پس از پایان سلطه پرتغالی‌ها در خلیج‌فارس، با تدبیر و شایستگی شخصیت‌هایی همچون شاه عباس و امام‌قلی‌خان، حاکمیت ایران بر این منطقه تثبیت و تداوم یافت و این موضوع در منابع تاریخی به‌روشنی ثبت شده است.

عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی همدان با تبریک روز معلم و بزرگداشت مقام استاد، عنوان کرد: بررسی خلیج‌فارس صرفاً از منظر سیاسی کافی نیست و مطالعات باستان‌شناسی می‌تواند با ارائه شواهد عینی، حقانیت تاریخی ایران را در مجامع بین‌المللی اثبات کند.

وی با ارائه توضیحاتی درباره ویژگی‌های جغرافیایی خلیج فارس گفت: این پهنه آبی با طولی حدود هزار کیلومتر و مساحتی بالغ بر ۲۳۳ هزار کیلومتر مربع، از مهم‌ترین مناطق استراتژیک جهان به‌شمار می‌رود و تنگه هرمز نیز به‌عنوان یکی از نقاط کلیدی آن، نقش تعیین‌کننده‌ای در معادلات منطقه‌ای دارد.

نظری با تأکید بر اصالت نام خلیج‌فارس تصریح کرد: در تمامی نقشه‌ها و متون تاریخی، از جمله آثار جغرافی‌دانان یونانی، رومی و همچنین دانشمندان مسلمان، همواره از نام «خلیج‌فارس» یا «دریای پارس» استفاده شده و اصطلاحات جعلی هیچ‌گونه پشتوانه تاریخی ندارند.

عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی همدان با بیان اینکه باستان‌شناسی نقش کلیدی در شناخت تاریخ ایفا می‌کند، گفت: کاوش‌ها و مطالعات میدانی در سواحل شمالی خلیج فارس، به‌ویژه در مناطق بوشهر و هرمزگان، منجر به کشف بنادر و محوطه‌های تاریخی مهمی شده که قدمت برخی از آن‌ها به هزاران سال پیش بازمی‌گردد.

وی افزود: از جمله این محوطه‌ها می‌توان به بندر باستانی لیان، سیراف، ریشهر و محوطه‌های متعدد دیگر اشاره کرد که نشان‌دهنده پیشینه طولانی تجارت دریایی، ارتباطات فرهنگی و اقتصادی ایران با سایر تمدن‌ها از جمله هند و چین است.

نظری ادامه داد: شواهد به‌دست‌آمده از کاوش‌ها، از جمله سفالینه‌ها، کتیبه‌ها و سازه‌های معماری، بیانگر آن است که ایرانیان از هزاران سال پیش در این منطقه حضور فعال داشته و نقش مهمی در تجارت و دریانوردی ایفا کرده‌اند.

وی با اشاره به گسترش مطالعات باستان‌شناسی در سال‌های اخیر گفت: پژوهشکده باستان‌شناسی با همکاری مراکز علمی بین‌المللی، به‌ویژه در حوزه باستان‌شناسی زیر آب، توانسته دستاوردهای قابل‌توجهی در شناسایی آثار تاریخی غرق‌شده و بنادر باستانی به دست آورد.

این پژوهشگر حوزه باستان‌شناسی در بخش دیگری از سخنان خود به تهدیدات موجود برای این میراث ارزشمند اشاره کرد و افزود: متأسفانه ساخت‌وسازهای غیرمجاز و عدم رعایت ضوابط میراث فرهنگی در برخی مناطق، موجب تخریب محوطه‌های تاریخی شده و ضرورت توجه جدی‌تر مسئولان به حفاظت از این آثار را دوچندان کرده است.

وی در پایان تأکید کرد: خلیج‌فارس تنها یک منطقه استراتژیک امروزی نیست، بلکه گنجینه‌ای از شواهد تاریخی و باستان‌شناسی است که می‌تواند پشتوانه‌ای مستحکم برای اثبات هویت و حاکمیت تاریخی ایران باشد و نیازمند حمایت و توجه ویژه در حوزه پژوهش و حفاظت است.

خلیج‌فارس؛ نامی ریشه‌دار در تاریخ و هویت تمدنی ایران

سهم‌الدین خزایی، عضو هیأت علمی دانشگاه لرستان، با تأکید بر پیشینه تاریخی نام خلیج‌فارس اعلام کرد: بر اساس منابع معتبر و سنت‌های علمی شناخته‌شده در جهان، این پهنه آبی همواره با نام «خلیج‌فارس» ثبت شده و در طول تاریخ، هیچ نام دیگری برای آن به‌کار نرفته است.

وی با اشاره به منابع مختلف تاریخی افزود: جغرافی‌دانان و مورخان ایرانی، یونانی و رومی، و همچنین اندیشمندان دوره اسلامی، در آثار خود از این دریا با عناوینی همچون «دریای پارس»، «سینوس پرسیكوس» و «بحر فارس» یاد کرده‌اند.

عضو هیأت علمی دانشگاه لرستان گفت: بررسی نقشه‌های تاریخی نیز نشان می‌دهد که تا نیمه قرن بیستم، تنها نام رایج برای آب‌های جنوبی ایران «خلیج‌فارس» بوده و این نقشه‌ها به‌عنوان اسناد تصویری، نقش مهمی در تثبیت این نام در حافظه تاریخی جهان داشته‌اند.

وی تصریح کرد: نام خلیج‌فارس صرفاً یک عنوان جغرافیایی نیست، بلکه بخشی از هویت و حافظه تمدنی منطقه جنوب ایران به‌شمار می‌رود.

خزایی افزود: بسیاری از جغرافی‌دانان پس از اسلام، از جمله ابن‌رسته، ابن‌ادریسی، یاقوت حموی و حمدالله مستوفی، تا قرن بیستم به‌صورت مستمر از این عنوان استفاده کرده‌اند.

وی با اشاره به تلاش‌های صورت‌گرفته برای ایجاد تردید در این نام گفت: نخستین شبهات در این زمینه از سال ۱۹۶۲ و با برخی فضاسازی‌های رسانه‌ای آغاز شد، اما این تلاش‌ها هرگز نتوانسته‌اند جایگاه تثبیت‌شده نام خلیج فارس را خدشه‌دار کنند.

این پژوهشگر تاریخ در ادامه با بررسی اهمیت تاریخی این منطقه افزود: خلیج‌فارس از دوران باستان، به‌ویژه در دوره هخامنشیان، به‌عنوان مسیر ارتباطی حیاتی میان ایران، شبه‌قاره هند، بین‌النهرین و مدیترانه شناخته می‌شده است، تنگه هرمز نیز به‌عنوان گلوگاه این مسیر، نقشی اساسی در امنیت، اقتصاد و ارتباطات ایران ایفا کرده است.

وی خاطرنشان کرد: در دوره هخامنشی، برای نخستین‌بار یک نظام سیاسی منسجم بر سواحل شمالی و جنوبی خلیج‌فارس شکل گرفت و علاوه بر توسعه سرزمینی، بر امنیت و کنترل مسیرهای دریایی نیز تأکید شد.

خزایی افزود: ساخت بنادر در سواحل جنوبی و انجام سفرهای اکتشافی، از جمله مأموریت دریانوردی اسکیلاکس کاریاندی در زمان داریوش بزرگ، نشان‌دهنده اهمیت راهبردی این پهنه آبی در سیاست‌های هخامنشیان است.

وی همچنین به اقدامات زیرساختی در این دوره اشاره کرد و گفت: ایجاد مسیر آبی میان رود نیل و دریای سرخ در زمان داریوش، به اتصال راه‌های آبی شرق و غرب امپراتوری و رونق تجارت کمک کرد.

این پژوهشگر تاریخ با استناد به گل‌نوشته‌های تخت جمشید افزود: این اسناد نشان می‌دهند که مسیرهای ساحلی از مکران تا غرب خلیج‌فارس تحت نظارت کامل هخامنشیان قرار داشته است.

وی در ادامه با اشاره به دوره اشکانیان گفت: در این دوره نیز خلیج‌فارس یکی از مهم‌ترین مسیرهای تجارت میان شرق و غرب بوده و کالاهایی مانند ادویه، پارچه‌های نفیس و سنگ‌های قیمتی از طریق آن مبادله می‌شد.

 خزایی با بیان اینکه اشکانیان با مدیریت بنادر و توسعه مراکز تجاری، نقش مهمی در تقویت این شبکه اقتصادی ایفا کردند، تأکید کرد: شواهد تاریخی، جغرافیایی و باستان‌شناسی به‌روشنی نشان می‌دهد که نام خلیج‌فارس ریشه‌ای عمیق در تاریخ دارد و همچنان به‌عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از هویت فرهنگی و تاریخی ایران باقی خواهد ماند.

خلیج‌فارس؛ محور امنیت، هویت تاریخی و اقتدار دریایی ایران

امیر دریادار دوم علی‌اکبر اخگر از نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در ادامه با تشریح ابعاد تاریخی، حقوقی و ژئوپلیتیکی خلیج‌فارس، بر جایگاه بی‌بدیل این پهنه آبی در معادلات تجارت جهانی و امنیت انرژی تأکید کرد.

وی با اشاره به سابقه تاریخی نام خلیج‌فارس اظهار کرد: نام «خلیج‌فارس» نه‌تنها در اسناد تاریخی و نقشه‌های کهن ثبت شده، بلکه در متون و روایات تاریخی نیز مورد اشاره قرار گرفته است.

امیر دریادار دوم با اشاره به تحریف‌های صورت‌گرفته در دهه‌های اخیر افزود: در سال ۱۹۶۹ میلادی برخی کشورهای عضو اتحادیه عرب تلاش کردند نام دیگری را جایگزین عنوان تاریخی این پهنه کنند، در حالی که شواهد تاریخی و مستندات بین‌المللی بر اصالت نام خلیج‌فارس تأکید دارند.

خلیج فارس در تاریخ تجارت و قدرت جهانی

وی با مرور نقش تاریخی قدرت‌های دریایی در منطقه گفت: در اوایل قرن شانزدهم میلادی، قدرت‌های اروپایی با اعزام ناوگان‌های متعدد به اقیانوس هند و خلیج فارس، به دنبال تسلط بر مسیرهای تجاری بودند.

اخگر به اعزام ناوگانی متشکل از ۱۴ کشتی اشاره کرد و گفت: بخشی از آن‌ها به سمت خلیج‌فارس و بخشی به سمت هند حرکت کردند و این امر را نشانه اهمیت ژئوپلیتیکی این منطقه در تاریخ تجارت جهانی دانست.

وی تأکید کرد: کنترل تنگه‌های راهبردی همچون هرمز، باب‌المندب و مالاکا همواره به‌عنوان کلید تسلط بر تجارت جهانی مطرح بوده و قدرت‌های جهانی در طول تاریخ برای حضور در این نقاط رقابت کرده‌اند.

اهمیت ژئوپلیتیکی خلیج فارس در اقتصاد جهانی

امیر دریادار دوم با اشاره به موقعیت ویژه خلیج فارس در نظم اقتصادی جهان اظهار کرد: حدود ۶۰ درصد نفت جهان و نزدیک به ۴۰ درصد گاز جهان از منطقه‌ای عبور یا در آن تولید می‌شود که خلیج‌فارس در قلب آن قرار دارد.

 وی افزود: این منطقه به دلیل قرار گرفتن در چهارراه ارتباطی شمال، جنوب، شرق و غرب، یکی از حساس‌ترین و راهبردی‌ترین نقاط جهان محسوب می‌شود.

اخگر همچنین به نقش تنگه هرمز اشاره کرد و گفت: عرض محدود این تنگه که در برخی نقاط تنها چند کیلومتر است، آن را به یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های کشتیرانی جهان تبدیل کرده است و امنیت آن طبق قواعد حقوق بین‌الملل دریایی اهمیت ویژه‌ای دارد.

وی با استناد به کنوانسیون حقوق دریاها تأکید کرد: طبق مقررات بین‌المللی، مدیریت و مسئولیت امنیت تردد در تنگه‌های محاط به ساحل در چارچوب حقوق کشورهای ساحلی تعریف شده و ماده ۴۲ این کنوانسیون نیز به نقش کشور ساحلی در تنظیم مقررات عبور و مرور اشاره دارد.

امیر دریادار دوم با اشاره به نقش تاریخی ایران در تأمین امنیت منطقه گفت: از دوران صفویه تا امروز، نیروهای ایرانی همواره در برابر تجاوز قدرت‌های خارجی در خلیج‌فارس ایستادگی کرده‌اند.

وی به مقاومت نیروهای ایرانی در برابر حضور پرتغالی‌ها در قرن شانزدهم میلادی و همچنین نقش امام‌قلی‌خان در آزادسازی مناطق جنوبی اشاره کرد.

اخگر با گرامیداشت یاد شهدای نیروی دریایی در جنگ جهانی دوم، دفاع‌مقدس و سایر مقاطع تاریخی عنوان کرد: امنیت امروز خلیج‌فارس مرهون ایثار نیروهایی است که در دریا برای حفظ منافع کشور جان خود را فدا کردند.

وی با اشاره به آمار شهدا افزود: ده‌ها تن از نیروهای دریایی در عملیات‌های مختلف به شهادت رسیدند و بخشی از پیکرهای آنان همچنان به وطن بازنگشته است، اما امنیت مسیرهای تجاری و صادرات انرژی کشور با فداکاری آنان حفظ شده است.

امیر دریادار دوم در پایان با تاکید بر اینکه خلیج‌فارس نه‌تنها یک پهنه جغرافیایی، بلکه قلب تپنده امنیت انرژی و تجارت جهانی است و حفظ امنیت آن نیازمند همکاری منطقه‌ای و اتکا به توان داخلی کشورهاست، افزود: هرگونه تجارت پایدار در دریا بدون امنیت امکان‌پذیر نیست و ایران در این مسیر نقش محوری و تاریخی خود را ایفا کرده و ادامه خواهد داد.