سال‌های اسارت، ایام سربلندی

یادداشت؛

سال‌های اسارت، ایام سربلندی

روزهای پایانی سال ۱۳۶۹، بازگشت اسرایی را رقم زد که سالها در اسارت عراق، با صبوری از خاک و گل خود پاسداری کردند و هرگز وطن‌سالاری را فدای رنج و تطمیع نکردند.

به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «عصرهمدان»، روزهای پایانی سال ۱۳۶۹ خورشیدی، یکی از به یادماندنی‌ترین لحظات تاریخ معاصر ایران رقم خورد؛ روزی که اسیران ایرانیِ سالهای جنگ تحمیلی، پس از سالها تحمل رنج و مشقت در اردوگاههای رژیم بعثی عراق، پا به خاک میهن نهادند. چهره‌های خسته از سالها دوری، اما استوار از باور، تصویری ماندگار از مقاومت و پایبندی به ارزشها را در ذهن ملت ایران ثبت کردند.

این مردان، سالها در شرایطی بس دشوار در عراق به سر بردند. کمبود امکانات، شکنجه‌های روانی و جسمی، سختگیری‌های بیامان نگهبانان و سالها انتظار و چشم‌ به جاده، از جمله مصائبی بود که آنان با صبر و استقامتی تحسین‌برانگیز پشت سر گذاشتند. با این همه، آنچه این اسرا را از بسیاری متمایز می‌کرد، نه فقط تحمل رنج، بلکه شیوه ایستادگی آنان در برابر تحقیر و تطمیع بود. آنان در طول سالهای اسارت، بارها با پیشنهادهایی برای دست کشیدن از هویت و اعتقادات خود روبه‌رو شدند؛ اما غیرت و مردانگی را زیر پا نگذاشتند و هرگز تن به ذلت ندادند.

اسرای بازگشته، مردانی بودند که وطن‌سالاری را حتی در دورترین و تاریکترین روزهای اسارت، از یاد نبردند. آنان در حالی که از خانواده، شهر و دیار خود سالها دور بودند، با وجود مشقت‌های طاقت‌فرسا، از خاک و گل سرزمین خود پاسداری کردند. این وفاداری، نه بر پایه شعار، که بر اساس باوری عمیق و سترگ استوار بود که در برابر سنگین‌ترین فشارها نیز کمر خم نکرد. آری، آنان وطن‌فروش نبودند؛ اگرچه مسیر پرفرازونشیب بازگشت به آغوش میهن، با تلخی و مرارت بسیاری همراه بود.

اما در مقابل این تصویر از ایثار و استقامت، همواره روایتهای تلخ دیگری نیز وجود داشته است. در طول تاریخ، در هر برههای، کسانی بودهاند که برای پولی اندک، شرف و آبروی خود و وطنشان را به سادگی به باد داده‌اند. افرادی که منافع زودگذر و مادی را بر ارزشهای پایدار ترجیح داده و پای منافع شخصی بر منافع ملی گذاشته‌اند. این تقابل میان ایثار و فرصت‌طلبی، همواره آزمونی بزرگ برای هر جامعه‌ای بوده است.

نگاهی به ماجرای ۱۸ و ۱۹ دی ماه سال گذشته، تلخی این واقعیت را به شکلی دیگر رو میکند. در آن ایام، جامعه ایرانی بار دیگر بهای سنگینی برای شرف و اعتبار خود پرداخت و جوانانی از ما گرفته شدند که می‌توانستند آینده‌ساز این سرزمین باشند. روایت آن روزها، هرچند با روایت روزهای بازگشت اسرا تفاوت دارد، اما در یک نقطه به هم میرسند: اهمیت و گرانبهایی آنچه وطن و شرف نامیده میشود. آنجا که برخی برای پول و منافع زودگذر، آبرو و خاک وطن را فروختند، جوانانی نیز بودند که برای حفظ همین ارزشها، از جان خود گذشتند.

بازگشت اسرا در سال ۱۳۶۹، همچنان نمادی زنده از این آموزه است که مردانگی و غیرت، سرمایه‌هایی هستند که هیچ قیمتی نمی‌تواند برای آنها تعیین کند. امروز نیز جامعه ما بار دیگر در آزمونی مشابه قرار دارد؛ اینکه آیا به راه مردان اسیرِ بازگشته ادامه می‌دهیم، یا به راه آنان که برای اندک سودی، همه چیز را فروختند. پاسخ این پرسش، آینده این سرزمین را رقم خواهد زد.

نویسنده: طاهره معصومی، خبرنگار و فعال رسانه‌ای