نجات ریه‌های ایران نیازمند تصمیم‌های فوری است

زاگرس در نقطه هشدار؛

نجات ریه‌های ایران نیازمند تصمیم‌های فوری است

رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان نهاوند گفت: جنگل‌های زاگرس با تشدید عوامل تخریب و کاهش تجدید حیات طبیعی، به نقطه هشدار رسیده‌اند و نجات این رویشگاه حیاتی، نیازمند تصمیم‌های فوری و تغییر رویکرد مدیریتی است.

به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «عصر همدان»، جنگل‌های زاگرس به‌عنوان بزرگ‌ترین رویشگاه بلوط ایران، نقشی بی‌بدیل در تأمین آب، حفظ خاک، تعدیل اقلیم و مقابله با ریزگردها دارند، اما سال‌ها بهره‌برداری نادرست، چرای بی‌رویه دام، آتش‌سوزی، قاچاق چوب و تغییر کاربری اراضی، این اکوسیستم ارزشمند را در معرض تهدیدی جدی قرار داده است. دکتر احمد سلگی، رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان نهاوند، در گفتگویی با خبرنگار ما، از ضرورت بازنگری فوری در شیوه مدیریت جنگل‌های زاگرس سخن می‌گوید.

خبرنگار عصر همدان: جنگل‌های زاگرس چه جایگاهی در حفظ محیط‌زیست و منابع طبیعی کشور دارند؟

احمد سلگی: جنگل‌های زاگرس یکی از ارزشمندترین اکوسیستم‌های طبیعی کشور هستند که با وسعتی نزدیک به پنج میلیون هکتار، از شهرستان سردشت در استان آذربایجان غربی آغاز شده و تا شهرستان فسا در استان فارس، در امتداد حدود یک‌هزار و ۵۰۰ کیلومتر ادامه دارند. این جنگل‌ها علاوه بر برخورداری از تنوع زیستی کم‌نظیر، نقش اساسی در پایداری سرزمین ایفا می‌کنند.

بیش از ۴۰ درصد آب شیرین کشور در حوزه زاگرس تولید می‌شود و این جنگل‌ها با حفظ پوشش گیاهی، تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی، جلوگیری از فرسایش خاک و کاهش روان‌آب‌ها، نقش مهمی در امنیت آبی کشور دارند. از سوی دیگر، زاگرس را باید «ریه ایران» نامید؛ زیرا این جنگل‌ها علاوه بر تولید اکسیژن، مانع گسترش کانون‌های گرد و غبار و ورود ریزگردها به بخش وسیعی از کشور می‌شوند. اگر خدای ناکرده این جنگل‌ها را از دست بدهیم، پیامدهای آن به‌مراتب فراتر از نابودی چند میلیون هکتار جنگل خواهد بود و بخش بزرگی از ایران با بحران‌های زیست‌محیطی جدی و کاهش قابلیت سکونت مواجه خواهد شد.

خبرنگار عصرهمدان: وضعیت فعلی جنگل‌های زاگرس را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان نهاوند: متأسفانه واقعیت این است که جنگل‌های زاگرس در سال‌های اخیر وارد مرحله زوال شده‌اند. بخش عمده درختان بلوط در مرحله دیرزیستی قرار دارند و آنچه بیش از همه نگران‌کننده است، نبود تجدید حیات طبیعی کافی در این جنگل‌هاست. اگر امروز برای احیای زاگرس اقدام نکنیم، در آینده نه‌چندان دور با کاهش شدید سطح و کیفیت این رویشگاه ارزشمند روبه‌رو خواهیم شد.

خبرنگار عصرهمدان: مهم‌ترین عوامل تخریب جنگل‌های زاگرس چیست؟

سلگی: بدون تردید مهم‌ترین عامل تخریب جنگل‌های زاگرس، چرای بیش از ظرفیت دام است. چرای بی‌رویه و همچنین چرای زودرس، فرصت رشد نهال‌ها و استقرار نسل جدید درختان را از بین می‌برد. افزون بر آن، تردد مداوم دام موجب کوبیدگی خاک، کاهش نفوذپذیری آب و تشدید فرسایش می‌شود.

متأسفانه در برخی مناطق، دامداران برای تأمین علوفه، اقدام به قطع سرشاخه‌های درختان بلوط کرده و از برگ درختان برای تغذیه دام استفاده می‌کنند. این اقدام خسارت سنگینی به درختان وارد کرده و توان رویشی آنها را به شدت کاهش می‌دهد. هنگامی که درختان موجود عمدتاً پیر باشند و نهال‌های جدید نیز فرصت رشد پیدا نکنند، آینده جنگل با تهدید جدی روبه‌رو خواهد شد.

خبرنگار عصرهمدان: آتش‌سوزی‌ها تا چه اندازه در تخریب زاگرس نقش دارند؟

رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان نهاوند: آتش‌سوزی یکی دیگر از مهم‌ترین عوامل نابودی جنگل‌های زاگرس است. بخشی از این حریق‌ها متأسفانه به‌صورت عمدی و با هدف تخریب جنگل و تبدیل عرصه‌های ملی به زمین کشاورزی رخ می‌دهد.

از سوی دیگر، همجواری اراضی کشاورزی با جنگل‌ها نیز یک تهدید جدی محسوب می‌شود. متأسفانه برخی کشاورزان همچنان بقایای محصولات کشاورزی را پس از برداشت آتش می‌زنند. این اقدام که ریشه در یک عادت نادرست دارد، هر ساله موجب سرایت آتش به جنگل‌های مجاور و خسارت‌های گسترده به پوشش جنگلی می‌شود.

خبرنگار عصرهمدان: قاچاق چوب چه تأثیری بر وضعیت زاگرس گذاشته است؟

رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان نهاوند: قاچاق چوب همچنان یکی از تهدیدهای جدی جنگل‌های زاگرس است. افزایش قیمت چوب، گسترش کارگاه‌ها و مراکز خرید و فروش چوب و همچنین ناکافی بودن بازدارندگی برخی قوانین و مقررات، موجب شده است که قاچاق چوب همچنان ادامه داشته باشد.

نکته تأسف‌بار این است که قاچاقچیان معمولاً سالم‌ترین، تنومندترین و باکیفیت‌ترین درختان را هدف قرار می‌دهند؛ درختانی که نقش اساسی در تولید بذر و تضمین تجدید حیات طبیعی جنگل دارند. از بین رفتن این درختان، آینده زاگرس را با مخاطرات بیشتری روبه‌رو می‌کند.

خبرنگار عصرهمدان: کشت زیر اشکوب چه پیامدهایی برای این جنگل‌ها دارد؟

رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان نهاوند: متأسفانه کشت زیر اشکوب تقریباً در بسیاری از مناطق زاگرس مشاهده می‌شود. تبدیل کف جنگل به اراضی زراعی، تخریب پوشش گیاهی، برهم خوردن ساختار خاک، کاهش تنوع زیستی و جلوگیری از استقرار نهال‌های طبیعی را به دنبال دارد و از عوامل مهم تخریب این اکوسیستم ارزشمند به شمار می‌رود.

خبرنگار عصرهمدان: برای نجات زاگرس چه باید کرد؟

رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان نهاوند: امروز بیش از هر زمان دیگری، زاگرس به یک نگرش جدید در مدیریت نیاز دارد. ادامه شیوه‌های گذشته پاسخگوی شرایط بحرانی فعلی نیست. باید یک برنامه جامع، علمی و بلندمدت برای حفاظت، احیا و مدیریت پایدار جنگل‌های زاگرس تدوین و با مشارکت دستگاه‌های اجرایی، دانشگاه‌ها، جوامع محلی و مردم اجرا شود.

اگر امروز تصمیم‌های بزرگ و شجاعانه برای نجات زاگرس اتخاذ نشود، فردا بسیار دیر خواهد بود. حفاظت از زاگرس صرفاً حفاظت از چند میلیون هکتار جنگل نیست؛ بلکه حفاظت از امنیت آب، خاک، اقلیم، تنوع زیستی و در نهایت حفاظت از آینده ایران است.

انتهای خبر/