هزینه‌های زندگی اجازه فرزندآوری نمی‌دهد

 کارگر ۳۸ ساله همدانی در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «عصرهمدان»؛ معتقد است که مشکلات اقتصادی مهم‌ترین دلیل کاهش فرزندآوری در میان خانواده‌های ایرانی است.

رضا محمدی گفت: من و همسرم همیشه دوست داشتیم حداقل دو یا سه فرزند داشته باشیم، اما واقعیت زندگی چیز دیگری است. امروز هزینه اجاره خانه، خوراک، پوشاک و آموزش آن‌قدر افزایش یافته که تأمین نیازهای یک فرزند هم دشوار شده است.

این شهروند همدانی ادامه داد: برخی از افراد می‌گویند مردم به دلیل تغییر فرهنگ و سبک زندگی کمتر بچه‌دار می‌شوند، اما این حرف برای همه اقشار جامعه صدق نمی‌کند. بسیاری از خانواده‌های کم‌درآمد هنوز هم به داشتن فرزند علاقه دارند، اما نگران هزینه‌های آینده هستند.

محمدی با اشاره به شرایط شغلی خود بیان کرد: درآمد من ثابت است اما قیمت‌ها هر روز بالا می‌رود. وقتی نمی‌توانم با خیال راحت برای آینده فرزند فعلی‌ام برنامه‌ریزی کنم، چطور می‌توانم مسئولیت فرزند دیگری را بپذیرم؟

این کارگر همدانی معتقد است: حمایت‌های اقتصادی دولت می‌تواند نقش مهمی در افزایش فرزندآوری داشته باشد. اگر مسکن ارزان، تسهیلات مناسب و حمایت‌های واقعی از خانواده‌ها وجود داشته باشد، بسیاری از زوج‌ها برای فرزندآوری ترغیب می‌شوند.

این شهروند همدانی تأکید کرد: اکثریت جامعه را افراد ثروتمند تشکیل نمی‌دهند. بیشتر مردم با درآمدهای معمولی یا پایین زندگی می‌کنند و طبیعی است که تصمیم‌گیری درباره فرزندآوری را بر اساس توان اقتصادی خود انجام دهند.

محمدی در پایان گفت: علاقه به فرزند در بسیاری از خانواده‌ها هنوز وجود دارد، اما فشار اقتصادی باعث شده این خواسته به تعویق بیفتد یا به طور کامل کنار گذاشته شود.

کارمند ۳۲ ساله و دارای مدرک کارشناسی ارشد همدانی، نیز در گفتگو با خبرنگار ما اظهار کرد: هرچند تغییرات فرهنگی در کاهش فرزندآوری تأثیرگذار بوده، اما مشکلات اقتصادی نقش پررنگ‌تری دارند.

الهام کریمی افزود: امروزه بسیاری از زوج‌های جوان به دنبال ایجاد ثبات در زندگی هستند. آنها ترجیح می‌دهند ابتدا مسکن، شغل پایدار و امنیت مالی داشته باشند و سپس برای فرزندآوری تصمیم بگیرند.

وی یادآور شد: فرهنگ جامعه نسبت به گذشته تغییر کرده است. خانواده‌ها بیشتر به کیفیت زندگی و امکانات آموزشی فرزندان توجه می‌کنند. به همین دلیل داشتن چند فرزند برای بسیاری از زوج‌ها دشوار به نظر می‌رسد.

کریمی با این حال تأکید کرد: ریشه اصلی این نگرانی‌ها اقتصادی است. اگر هزینه‌های زندگی کمتر بود، خانواده‌ها با آرامش بیشتری برای فرزندآوری تصمیم می‌گرفتند. وقتی والدین نگران هزینه مدرسه، درمان و حتی تفریحات فرزند هستند، طبیعی است که تعداد فرزندان خود را محدود کنند.

کریمی در پایان بیان کرد: فرزندآوری یک تصمیم بلندمدت است و خانواده‌ها زمانی به آن روی خوش نشان می‌دهند که نسبت به آینده خود و فرزندانشان احساس اطمینان داشته باشند.

فرزندآوری قربانی تغییر سبک زندگی

یک روان‌شناس حوزه خانواده نیز در گفتگو با خبرنگار ما، با اشاره به کاهش نرخ فرزندآوری در کشور گفت: بررسی‌های جدید نشان می‌دهد که تغییرات فرهنگی و سبک زندگی بیش از مسائل اقتصادی در کاهش تمایل خانواده‌ها به فرزندآوری نقش داشته و سیاست‌گذاری‌ها باید بر اصلاح این روند متمرکز شوند.

علی‌اکبر صالحی‌امیر درباره عوامل مؤثر بر کاهش فرزندآوری در ایران اظهار کرد: اگرچه بسیاری از مردم در نگاه نخست مشکلات اقتصادی را مهم‌ترین مانع فرزندآوری می‌دانند، اما پژوهش‌ها و مطالعات جدید نتایج متفاوتی را نشان می‌دهد.

وی افزود: بر اساس نتایج یک تحقیق که اخیراً توسط میز جمعیت شورای عالی انقلاب فرهنگی انجام شده، حتی در صورت اجرای کامل مشوق‌های اقتصادی، تأثیر این عوامل بر افزایش فرزندآوری حدود ۱۳ درصد برآورد شده است. این یافته نشان می‌دهد که بخش عمده تصمیم خانواده‌ها به عوامل فرهنگی، اجتماعی و سبک زندگی وابسته است.

این روان‌شناس تصریح کرد: امروزه در ذهن بسیاری از خانواده‌ها این باور شکل گرفته که داشتن یک یا دو فرزند کافی است. این نگاه به تدریج به بخشی از فرهنگ عمومی و سبک زندگی جامعه تبدیل شده و بر تصمیم‌گیری افراد تأثیر مستقیم گذاشته است.

صالحی‌امیر ادامه داد: زمانی که یک الگوی رفتاری در جامعه به فرهنگ تبدیل می‌شود، تغییر آن نیازمند برنامه‌ریزی بلندمدت و اقدامات گسترده فرهنگی است. در حال حاضر بسیاری از زوج‌ها حتی در شرایط مناسب اقتصادی نیز تمایل چندانی به داشتن فرزندان بیشتر ندارند و این مسئله نشان‌دهنده نقش پررنگ عوامل فرهنگی است.

به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «عصرهمدان»؛ کاهش فرزندآوری پدیده‌ای چندبعدی است که نمی‌توان آن را صرفاً به یک عامل محدود کرد. تغییرات فرهنگی، تحول در سبک زندگی، افزایش سطح تحصیلات و تغییر انتظارات خانواده‌ها بدون تردید در این روند نقش دارند. با این حال، آنچه در اظهارات بسیاری از شهروندان و خانواده‌ها بیش از هر عامل دیگری به چشم می‌خورد، نگرانی‌های اقتصادی و دشواری تأمین هزینه‌های زندگی است.

در شرایطی که بخش بزرگی از جامعه با چالش‌هایی مانند گرانی مسکن، افزایش هزینه‌های آموزش و درمان، کاهش قدرت خرید و نااطمینانی نسبت به آینده اقتصادی مواجه است، تصمیم برای فرزندآوری به موضوعی حساس و پیچیده تبدیل می‌شود. بسیاری از زوج‌های جوان علاقه به داشتن فرزند را انکار نمی‌کنند، اما معتقدند شرایط موجود امکان تحقق این خواسته را محدود کرده است.

از سوی دیگر، تجربه کشورهای مختلف نشان می‌دهد که افزایش نرخ فرزندآوری نیازمند مجموعه‌ای از سیاست‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی هماهنگ است. ایجاد امنیت شغلی، حمایت از خانواده‌ها، تسهیل دسترسی به مسکن و کاهش هزینه‌های تربیت فرزند می‌تواند نقش مؤثری در افزایش تمایل به فرزندآوری داشته باشد.

در نهایت، به نظر می‌رسد برای درک دقیق این مسئله باید هم عوامل فرهنگی و هم واقعیت‌های اقتصادی را در کنار یکدیگر مورد توجه قرار داد؛ زیرا هیچ‌کدام به تنهایی نمی‌توانند تصویر کاملی از این چالش اجتماعی ارائه دهند.

انتهای خبر/