فقر خانوارها، ریشه پنهان کار کودک در همدان

علی رضایی، در گفتگو با خبرنگار ما اظهار کرد: شناسایی ۲۶۷ کودک کار و خیابانی در استان همدان نشان می‌دهد این آسیب اجتماعی نیازمند یک برنامه جامع و مستمر است و نمی‌توان تنها با جمع‌آوری کودکان از خیابان، مسئله را حل کرد.

وی افزود: وقتی یک کودک برای تأمین بخشی از هزینه‌های زندگی خانواده وارد محیط کار می‌شود، برخورد صرف با کودک نتیجه پایداری ندارد و باید علت اصلی ورود او به بازار کار مورد بررسی قرار گیرد.

این کارشناس اجتماعی با بیان اینکه توانمندسازی خانواده‌ها باید در مرکز برنامه‌های مقابله با کار کودک قرار گیرد، گفت: آموزش‌های مهارتی، ایجاد فرصت اشتغال برای والدین، حمایت‌های هدفمند معیشتی و کمک به درمان خانواده‌های نیازمند می‌تواند زمینه خروج تدریجی کودک از محیط کار را فراهم کند.

رضایی ادامه داد: در صورتی که درآمد خانواده به شکل پایدار افزایش پیدا کند، نیاز به درآمد حاصل از کار کودک نیز کاهش خواهد یافت؛ بنابراین سیاست‌های حمایتی باید از کمک‌های مقطعی عبور کرده و به سمت توانمندسازی اقتصادی خانواده‌ها حرکت کند.

وی با اشاره به اهمیت تحصیل کودکان کار تصریح کرد: بازگرداندن کودک به مدرسه زمانی موفق خواهد بود که مشکلات اقتصادی خانواده نیز همزمان مورد توجه قرار گیرد؛ زیرا اگر علت اقتصادی حل نشود، احتمال بازگشت کودک به محیط کار همچنان وجود دارد.

این کارشناس اجتماعی خاطرنشان کرد: مسئله کودکان کار باید به عنوان یک موضوع چندبعدی در حوزه‌های اقتصادی، آموزشی، اجتماعی و سلامت دنبال شود و همکاری میان دستگاه‌های مسئول، خیران و سازمان‌های مردم‌نهاد در این زمینه ضروری است.

مدرسه، نخستین سنگر خروج کودک از خیابان

مریم نادری در گفتگو با خبرنگار ما با تأکید بر اینکه مدرسه می‌تواند مهم‌ترین مسیر بازگشت کودکان کار به زندگی عادی باشد، اظهار کرد: شناسایی ۲۶۷ کودک کار و خیابانی در همدان، ضرورت تقویت برنامه‌های شناسایی و بازگرداندن این کودکان به چرخه تحصیل را بیش از گذشته نشان می‌دهد.

وی افزود: بسیاری از کودکان کار لزوماً به طور کامل از مدرسه جدا نشده‌اند و ممکن است همزمان با تحصیل، ساعات زیادی را در محیط‌های کاری سپری کنند؛ موضوعی که به مرور توان یادگیری، تمرکز و انگیزه آنان برای ادامه تحصیل را کاهش می‌دهد.

این کارشناس آموزشی ادامه داد: یکی از مهم‌ترین اقدامات در مواجهه با کودکان کار، شناسایی وضعیت تحصیلی آنهاست، زیرا باید مشخص شود کودک در چه مقطعی قرار دارد، آیا ترک تحصیل کرده یا در معرض ترک تحصیل است و چه موانعی مانع حضور منظم او در مدرسه شده است.

نادری با بیان اینکه برخورد یکسان با همه کودکان کار نتیجه مطلوبی ندارد، تصریح کرد: شرایط خانوادگی، سن، وضعیت تحصیلی و حتی نوع کاری که کودک انجام می‌دهد باید در برنامه حمایت از او مورد توجه قرار گیرد و برای هر کودک متناسب با شرایطش برنامه‌ریزی شود.

وی گفت: اگر کودکی پس از بازگرداندن به مدرسه همچنان مجبور باشد برای تأمین هزینه‌های خانواده کار کند، احتمال ترک دوباره تحصیل وجود دارد؛ بنابراین حمایت آموزشی باید در کنار حمایت اقتصادی و اجتماعی از خانواده دنبال شود.

این کارشناس حوزه آموزش خاطرنشان کرد: مدارس نیز باید نسبت به کودکان در معرض ترک تحصیل حساس باشند و غیبت‌های مکرر، افت تحصیلی و تغییر رفتار دانش‌آموزان را جدی بگیرند؛ چراکه گاهی نشانه‌های ورود کودک به چرخه کار از همین مرحله آغاز می‌شود.

نادری تأکید کرد: هدف اصلی نباید صرفاً خارج کردن کودک از خیابان باشد، بلکه باید شرایطی ایجاد شود که کودک بتواند دوباره جایگاه طبیعی خود را در مدرسه، خانواده و جامعه پیدا کند و فرصت رشد متناسب با سن خود را به دست آورد.

کودک کار فقط درآمد نمی‌دهد؛ آسیب هم می‌بیند

حسین مرادی در گفتگو با خبرنگار ما با اشاره به پیامدهای پنهان کار کودکان اظهار کرد: حضور طولانی‌مدت کودک در خیابان یا محیط‌های کاری، تنها خستگی جسمی ایجاد نمی‌کند، بلکه می‌تواند بر احساس امنیت، اعتمادبه‌نفس، روابط اجتماعی و شکل‌گیری شخصیت او نیز اثر بگذارد.

وی افزود: کودکی که بخش مهمی از ساعات روز خود را در محیط‌های نامتناسب با سنش سپری می‌کند، ممکن است خیلی زود با رفتارها و موقعیت‌هایی مواجه شود که برای مواجهه با آنها آمادگی روانی کافی ندارد.

این کارشناس اجتماعی ادامه داد: در بررسی وضعیت کودکان کار نباید فقط درآمدی را که کودک به دست می‌آورد یا ساعات کاری او مورد توجه باشد، بلکه باید شرایط محیط کار، نوع ارتباط او با افراد مختلف و میزان مواجهه‌اش با آسیب‌های اجتماعی نیز بررسی شود.

مرادی با بیان اینکه برخی کودکان کار به تدریج کار کردن را بخشی از هویت خود می‌دانند، تصریح کرد: اگر مداخله اجتماعی به موقع انجام نشود، ممکن است کودک به جای اینکه کار را یک وضعیت موقت تلقی کند، به آن عادت کرده و از مسیر تحصیل و مهارت‌آموزی فاصله بیشتری بگیرد.

وی تأکید کرد: حمایت روانی از کودک باید در کنار حمایت اقتصادی از خانواده قرار گیرد. گاهی یک کودک از نظر مالی حمایت می‌شود، اما اضطراب، احساس طردشدگی یا مشکلات ناشی از شرایط خانوادگی او همچنان باقی می‌ماند.

این کارشناس مسائل اجتماعی گفت: خانواده نیز باید در فرآیند حمایت قرار بگیرد، اما نباید مسئولیت مشکلات اقتصادی خانواده به کودک منتقل شود؛ زیرا کودک نباید هزینه فقر یا مشکلات معیشتی بزرگسالان را با از دست دادن دوران کودکی خود پرداخت کند.

مرادی افزود: برای کاهش این آسیب، لازم است میان نهادهای حمایتی، مدارس، مراکز اجتماعی، سازمان‌های مردم‌نهاد و خانواده‌ها ارتباط مستمر وجود داشته باشد تا وضعیت کودک پس از شناسایی نیز پیگیری شود.

وی خاطرنشان کرد: موفقیت زمانی حاصل می‌شود که کودک نه فقط از خیابان، بلکه از چرخه‌ای که او را دوباره به خیابان بازمی‌گرداند خارج شود؛ چرخه‌ای که ممکن است از فقر آغاز شود، با ترک تحصیل ادامه پیدا کند و در نهایت آسیب‌های اجتماعی بیشتری به همراه داشته باشد.

به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «عصر همدان»، کار کودک زمانی کاهش می‌یابد که به جای برخورد مقطعی با معلول، ریشه‌های شکل‌گیری آن مورد توجه قرار گیرد. توانمندسازی خانواده‌ها، حمایت اقتصادی هدفمند، شناسایی کودکان بازمانده از تحصیل و فراهم کردن زمینه بازگشت آنان به مدرسه، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به کاهش پایدار این آسیب اجتماعی کمک کند.

از سوی دیگر، دستگاه‌های متولی باید وضعیت کودکانی را که از محیط‌های کاری خارج می‌شوند، به صورت مستمر دنبال کنند تا خروج از خیابان به معنای ورود دوباره به چرخه آسیب نباشد. در این میان، همکاری بهزیستی، آموزش و پرورش، نهادهای حمایتی، دستگاه‌های اجرایی، سازمان‌های مردم‌نهاد و خیران ضرورت بیشتری پیدا می‌کند.

۲۶۷ کودک شناسایی‌شده در همدان، تنها یک عدد در یک گزارش آماری نیستند؛ پشت این عدد، ۲۶۷ مسیر زندگی قرار دارد که می‌توان با حمایت به‌موقع، آنها را از کار زودهنگام به سمت تحصیل، مهارت‌آموزی و آینده‌ای امن‌تر هدایت کرد.

انتهای خبر/